ژیانم؛ لە نێوان بۆنی خاک و بێدەنگیی کاتدا
7/29/2026 1:45:00 PM
عیماد ئهحمهد
زۆرم لەسەر بابەتە جۆراوجۆرەکان نووسیوە؛ خانەقین، جەلەوە، ئەڵوەن، مێژوو، نیشتمان، یەکێتی، ژیان، گەردوون، ترس، هیوا، مرۆڤ و کات. هەموو جارێک هەوڵمداوە لە پشت ڕووداوەکان مانایەک بدۆزمەوە و لە پشت وشەکان ڕاستییەک بخوێنمەوە. بەڵام ئەمجارە دەمەوێت دەربارەی بابەتێک بنووسم کە هەمیشە لەگەڵمدا بووە و هەرگیز تەواوم نەکردووە؛ ژیانی خۆم، نەک بۆ ئەوەی چیرۆکی تەواوی ژیانم بگێڕمەوە، چونکە ژیانی هەر مرۆڤێک شایستەی کتێبێکە، بەڵکو بۆ ئەوەی بڵێم مرۆڤ چۆن لە ئاگر و ئاوێنەی ئەزموونەکانی خۆیدا دادەگیرسێت و دروست دەبێت.
زانکۆی ڕاستەقینە هەمیشە پۆلەکانی خوێندن و کتێبخانەکان نین؛ زۆرجار کوچەی منداڵییە، هەناسەی باوکە، فرمێسکی دایکە، ئامۆژگارییەکانی خاڵە، هەژارییە، شکستە، دابڕانە، هیوای دوای تاریکییە و بێدەنگییەکە کە قووڵتر لە هەر وتارێک قسە دەکات.
من لە خانەقین دەستم بە ژیان کرد؛ لە شارێک کە ڕووباری ئەڵوەن هەر ڕۆژێک وانەیەکی نوێی پێ دەدام. فێری دەکردم کە ئاو ئەگەر بوەستێت دەگەنێت و مرۆڤیش ئەگەر لە گەڕان بەدوای هیوادا بوەستێت، لە ناخەوە وشک دەبێت. لەوێ فێربووم کە خاک تەنیا شوێنی نیشتەجێبوون نییە؛ ناسنامەیە، بیرەوەرییە و ڕۆحی مرۆڤە. هەر بۆیە تا ئەمڕۆ بۆنی خاکی خانەقین بۆ من بۆنی سەرەتای ژیانە.
باپیرەم سەیفور هەرگیز نەمبینیوە، بەڵام هەندێک مرۆڤ، هەرچەندە چاومان پێیان ناکەوێت، تا دواڕۆژی ژیان لەگەڵمان دەژین. من ئەوم لە چیرۆکەکانی باوکم، لە هەڵسوکەوتی خێزانم و لە بۆنی ئەو خاکە ناسیوە کە پێی ژیاوە. ئەوە فێری کردووم کە مرۆڤ تەنها بە یادەوەریی ئەوانە دروست نابێت کە بینیونی، بەڵکو بە میراتی ئەوانەش دەژی کە هەرگیز نەیبینیون.
باوکم یەکەم مامۆستای ژیانم بوو. فێری مەلەکردنی کردم، بەڵام زیاتر لە مەلە، فێری ئارامیی ڕۆح و بێدەنگیی کردم. لەناو باخەکان، لەنێوان دارەکان و دەنگی بادا، وانەی بێدەنگیی پێ دەوتم؛ بێدەنگییەک کە دواتر بوو بە زمانی شاراوەی زۆربەی نووسینەکانم. دایکیشم، بەبێ هیچ وتەیەک، وانەی خۆڕاگری، بەخشین و خۆشەویستی فێر کردم، چونکە هەندێک وانە تەنها لە فرمێسک و ماندووبووندا دەخوێندرێنەوە.
پاشان ڕۆژگار هات؛ هەژاری، خەبات، ئاوارەیی، سیاسەت، دەسەڵات، پلە و پۆست، دۆستایەتی، دابڕان و وەفا. هەندێک شت لەدەستچوون و هەندێک شت دەستکەوتن، بەڵام کات فێری کردمەوە کە هەموویان وەک وەرزەکان دێن و دەڕۆن. ئەوەی دەمێنێتەوە، ئەو مرۆڤەیە کە لەناو هەموو گۆڕانکارییەکاندا خۆی ون نەکات.
لە نزیکی دەسەڵاتدا وەستاوم، بەڵام هەرگیز بڕوام بە هەمیشەییبوونی دەسەڵات نەبووە. کات زووتر لە هەر هێزێک بڕیار دەدات. کورسی میوانی کاتە، بەڵام ناوی باش میوانی هەمیشەیی دڵی خەڵکە. پلە و پۆست دەگوازرێنەوە، بەڵام ئەخلاق، ڕەفتار و خزمەت لە بیرەوەریی مرۆڤەکاندا دەمێنن.
لەوانەیە هەر لەبەر ئەوەش بێت کە هەمیشە پەنام بۆ وشە بردووە. هەر وتارێک کە نووسیومە، لە ڕاستیدا لاپەڕەیەک بووە لە ژیانی خۆم؛ جارێک خانەقین و ئەڵوەن، جارێک جەلەوە، جارێک مێژوو و خەبات، جارێک گەردوون، ترس یان هیوا. بەڵام ڕەگی هەموویان لە هەمان ژیانەوە ئاوی خواردووەتەوە. نووسین بۆ من تەنیا پیشە نییە؛ شێوازی ژیانە، هەناسەی ڕۆحە و هەوڵێکی بەردەوامە بۆ دۆزینەوەی مانای بوون.
ئەمڕۆ کاتێک بۆ دواوە دەڕوانم، پڕبوونی ژیانم بە پلە و پۆست یان ناونیشان ناپێوم. بەوە دەپێوم کە لە هەموو ئەو گەڕانانەدا هەوڵمداوە وەک مرۆڤ بمێنمەوە. ئەگەر هەڵەم کردووە، فێربووم؛ ئەگەر شکستم خواردووە، بەهێزتر هەستاومەتەوە؛ ئەگەر سەرکەوتووبووم، هەوڵمداوە لە مرۆڤبوون دوور نەکەومەوە.
ئەمڕۆ، لە دوای گەشتێکی درێژی ژیان، خۆم لە قۆناخێکی تازەدا دەبینمەوە؛ قۆناخی باپیرایەتی. من باپیری ساکۆ، شا و مەندم. لەوانەیە بۆ هەندێک کەس ئەمە تەنها قۆناخێکی تەمەن بێت، بەڵام بۆ من مانایەکی قووڵتری هەیە؛ درێژبوونەوەی ژیان لە چاوەکانی نەوەکاندا.
من باپیرم نەبینی، بەڵام خودا ئەو بەختەی پێبەخشیوم کە نەوەکانم ببینم. هەر کاتێک ساکۆ، شا یان مەند لە باوەش دەگرم، هەست دەکەم کات تەنها تەمەنی منی زیاد نەکردووە؛ بەڵکو ژیانم درێژ کردووەتەوە. ئیستا باشتر دەزانم کە بەختەوەری بە سامان و دەسەڵات ناپێوردرێت؛ بەڵکو بەو ساتانە دەپێوردرێت کە نەوەکانت بە سەربەرزییەوە ناوت هەڵدەگرن و هەست دەکەیت هەموو ئەوەی ژیاویت، بووەتە میراتێک بۆ داهاتوو.
ئەگەر لە من بپرسن: «ژیان فێری چی کردیت؟» وەڵامەکەم سادەیە: ژیان فێری کردم کە هەموو شتێکی ماددی میوانی کاتە، بەڵام خۆشەویستی، وەفا، ناوی باش و وشەی پاک، میراتی ڕاستەقینەی مرۆڤن.
هێشتا گەشتەکەم کۆتایی نەهاتووە. تا هیوایەک بۆ سبەی هەبێت، هەر ڕۆژێک لاپەڕەیەکی نوێی ژیانە و هەر وشەیەک هەوڵێکە بۆ دۆزینەوەی مانای مرۆڤبوون.
ئەگەر ڕۆژێک ئەم دەنگە بێدەنگ بوو، دەمەوێت لە دوای خۆم نە کورسی و پلە، نە سامان و ناونیشان، بەڵکو بۆنی خاکی خانەقین، دەنگی ئەڵوەن، هەناسەی باوکم، فرمێسکی دایکم، خۆشەویستی نیشتمانەکەم و چەند وشەیەکی پاک بەجێبهێڵم.
چونکە لە کۆتایی گەشتی ژیاندا، مرۆڤ بەوە نامێنێتەوە کە چی هەبوو؛ بەڵکو بەوە دەمێنێتەوە کە چی بوو، چۆن ژیا، و چ ڕووناکییەکی بۆ ڕێگای ئەوانەی دوای خۆی بەجێهێشت. لە نێوان بۆنی خاک و بێدەنگیی کاتدا، ئەوەی دەمێنێتەوە نە ساڵەکانن، نە پلە و پۆستەکان؛ بەڵکو خۆشەویستییەکەیە کە بڵاوکراوەتەوە، وشەیەکە کە دڵێکی ڕووناک کردووە، و نەوەیەکە کە بە سەربەرزی ناوی تۆ دەبەنە بەردەم داهاتوو.