یەکی ئایار... هەناسەی مێژوو لەسەر سینگی کرێکار
4/30/2026 11:08:00 AM
عیماد ئهحمهد
یەکی ئایار،
نە تەنیا ڕۆژێکە…
بەڵکو هەناسەیەکە
کە جیهان بە ناوی کرێکار دەنووسێت.
لە نێوان ماندووبوونی ڕۆژانە و ئاواتی ئازادیدا،
یەکی ئایار وەک دەنگێکی بەرز هەڵدەچێت؛ دەنگی کرێکارێک کە لەژێر باری کاردا تەنیا
نایەتەوە، بەڵکو خۆی دەگۆڕێت بۆ هێزێکی مێژوویی. ئەم ڕۆژە تەنیا یادەوەری نییە، بەڵکو
بانگەوازێکە بۆ ئەوەی مرۆڤ لە پڕۆسەی کاردا تەنیا "بەرهەم" نەبێت، بەڵکو
ببێتە "بەرهەمهێنەری مێژوو".
سەرچاوەی ئەم ڕۆژە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کاتەی کرێکارانی
شیکاکۆ بۆ دەستەبەرکردنی مافی هەشت کاتژمێر کار، بە خوێنی خۆیان خەباتیان کرد. لەوێوە
یەکی ئایار بوو بە ڕۆژی جیهانیی کرێکاران؛ ڕۆژێک کە تێیدا ڕەنجدەرانی جیهان بۆ چەسپاندنی
دادپەروەری و یەکسانی یەکدەنگ دەبن.
لە دیدگای سۆشیالیستیی زانستیدا،
"کار" بنەمای دروستبوونی مرۆڤایەتییە؛ بەڵام ئەگەر کار ببێتە زنجیر، ئەوا
مرۆڤ لە خودی خۆی نامۆ دەبێت. لێرەدا یەکی ئایار وەک پرسێارێکی جەوهەری ڕووبەڕوومان
دەبێتەوە: ئایا کار بۆ مرۆڤە، یان مرۆڤ بۆ کار؟
لە هەرێمی کوردستان و عێراقدا، کرێکار هێشتا لە
نێوان چەقۆکێشیی بێکاری و پێشێلکردنی مافەکانیدا دەژیت. بەم هۆیەشەوە، یەکی ئایار
دەبێت ببێتە بانگەوازی کردار، نەک تەنیا دروشم. پێویستە ئەم ڕۆژە بکرێتە هەوێنی هەنگاوی
ڕاستەقینە بەرەو دادپەروەریی کۆمەڵایەتی.
کاتێک باس لە مافی کرێکار دەکەین، تەنها باس لە
دروشم ناکەین، بەڵکو باس لە واقیعێکی تاڵ دەکەین؛ بەپێی دواین ڕاپۆرتە ئامارییەکان،
ڕێژەی بێکاری لە نێوان گەنجاندا لە هەرێمی کوردستان زۆرە. لە لایەکی ترەوە، تەنها ڕێژەیەکی
کەمی کرێکارانی کەرتی تایبەت لە سندوقی دەستەبەری کۆمەڵایەتی (بیمە) تۆمارکراون، ئەمەش
بەو مانایەیە کە زۆرینەی هێزی کار لە داهاتوویەکی نادیار و بێ خانەنشینی دەترسن.
خەباتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەک حزبێکی
سۆشیال دیموکرات، لەم یادەدا لە سێ خاڵی سەرەکیدا چڕ دەبێتەوە:
- لەسەر ئاستی چینایەتی: داکۆکیکردن لە
مافی "ڕەنجدەرانی بیر و بازوو" و دابینکردنی یاسایەکی دادپەروەرانە بۆ
کار و بیمەی کۆمەڵایەتی.
- لەسەر ئاستی نیشتمانی: خەبات بۆ دابینکردنی
بژێوی و مووچەی شایستە، چونکە نیشتمانپەروەری لە پاراستنی کەرامەتی هاووڵاتییانەوە
دەست پێ دەکات.
- لەسەر ئاستی نەتەوەیی: پاراستنی ناسنامەی
کوردستانیبوونی کەرکووک و ناوچە دابڕێندراوەکان، کە زۆرینەی دانیشتووانەکەی چینی زەحمەتکێشن.
یەکێتی پێیوایە ئازادیی نەتەوەیی بەبێ دادپەروەریی
کۆمەڵایەتی مەحاڵە؛ کرێکارێکی تێر و خاوەن ماف، زۆر باشتر دەتوانێت بەرگری لە خاک
و نەتەوەکەی بکات. یەکی ئایار هێمای ئەوەیە کە مێژوو بە دەستی ئەوانە دەنووسرێتەوە
کە هۆشیارانە بۆ گۆڕانکاری تێدەکۆشن.
خوایە وەتەن ئاواکەی ئاوێتەی خوایە گوزەرانی کرێکاران
و زەحمەتکێشانی وڵاتەکەم باشترکەی نایابترین
درۆشمە بۆ ئەم سەردەمە.
• دوێنێ: خەبات بۆ ٨ کاتژمێر کار بوو.
• ئەمڕۆ: خەبات بۆ شکۆمەندی، دابینکردنی
بژێوی و پاراستنی ژینگەی کارە.
• سبەی: ئاسۆی ئێمە کۆمەڵگەیەکە تێیدا تەکنەلۆژیا
و ژیری دەستکرد نەبێتە هۆی بێکارکردنی مرۆڤ، بەڵکو ببێتە ئامرازێک بۆ ئەوەی مرۆڤ
کاتی زیاتری بۆ داهێنان و ژیان هەبێت.
یەکی ئایار کۆتایی نایەت تا ئەو کاتەی یەک چەوساوە
لە جیهاندا مابێت. ئەم یادە تەنها بۆ گێڕانەوەی یادەوەرییەکان نییە، بەڵکو بۆ داگیرساندنی
مەشخەڵی ئومێدە. با یەکی ئایار بکەینە سەکۆیەک بۆ یەکگرتوویی، بۆ ئەوەی نان و
ئازادی بۆ هەمووان بێت.
یەکی ئایار وانەیەکی مێژووییە کە هێشتا تەواو نەبووە.
ئەو ڕۆژە هێمای ئەوەیە کە دادپەروەری بە تەنیا
نایەتە دی، بەڵکو بە تێکۆشان و هۆشیاری.
لە کوردستان و عێراق، ئەم ڕۆژە دەبێتە بانگەوازی
نوێ:
بانگەوازی یەکگرتن، بانگەوازی ماف، بانگەوازی ئەوەی
کە کرێکار تەنیا بەرهەمهێنەر نییە، بەڵکو داهێنەری مێژووە.
ئەگەر دوێنێ کرێکاری کورد لە سەنگەرەکانی خەباتی
سیاسی و چینایەتیدا قوربانیی دەدا، ئەوا ئەمڕۆ کرێکاری هەرێمی کوردستان لەبەردەم جەنگێکی
تری سەختدایە کە ئەویش «جەنگی بژێوی و سەقامگیریی ئابوورییە».
ئەمڕۆ کاتێکە بپرسین:
ئایا یەکی ئایار تەنیا یادەوەرییە،
یان دەستپێکی سەرەتایەکی نوێ؟
سڵاو لە دەستە زبرەکان، سڵاو لەو ناوچاوانەی شەرم
لە ئارەقە ناکەن، سڵاو لەو شکۆمەندییەی کە تەنها لە "کار"دان