لە قوتابخانەی مام جەلالەوە بۆ ستراتیژی ئایندە
3/24/2026 4:47:00 PM
عیماد ئهحمهد
لە کاتێکدا کە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان تێکچوونی هاوسەنگی و دروستبوونی هاوکێشە نوێکاندا دەجووڵێت. عیراق و هەرێمی کوردستان، ناتوانن خۆیان لە کاریگەرییەکان دابڕن. زیادبوونی ململانێ ناوچەییەکان، ئاڵۆزیی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و کێشە و ناڕوونیی ناوخۆ، هەموویان پرسیارێکی بنەڕەتی دەخەنە بەردەم تاکی کورد ئەویش ئەوەیە: ستراتیژێکی دروست بۆ مانەوە و سەقامگیریی هەرێمی کوردستان چییە؟ وەڵامی ئەم پرسیارە ئاسان نییە، بەڵام بە دیدی ئێمە وەک کادری دێرینی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و خزمەتکاری وڵات؛ تەنها سیاسەتی نەرم و دیالۆگ و زانینی تەرازووی هێز و خوێندنەوەی گەشەکردنی بەردەوامییە. سیاسەت هونەر و داناییە، ئەگەر لە بنەڕەتدا بەرچاوروون نەبێت، دەبێتە پاشکۆ. ئەوەی ئێمە لە ئێستادا جێبەجێی دەکەین، سنووری ئاییندەمان دەکێشێت.
لەم بارودۆخەدا، هێمنی و دووربینی و دیالۆگ دەرمانی هەموو دەردێکە، ئەمانەش تەنها وشەیەکی سیاسی نین، بەڵکو پێویستییەکی چارەنووسسازن. ئەو قەوارانەی ناتوانن لەنێوان هێز و ئەقڵ، ململانێ و هاوسەنگی، هاوبەش و بەرژەوەندیی نیشتمانی هاوتا بکەن، بە ئاسانی دەکەونە ژێر کاریگەریی یارییە گەورەکان. وەک هینری کیسنجەر ئاماژەی پێداوە، سیاسەت لە کاتی قەیراندا مانای راستەقینەی خۆی دەردەخات؛ چونکە لەو کاتانەدا میللەتان ناچار دەبن لەنێوان ئەوەی دەیانەوێت و ئەوەی دەتوانن، یەکێکیان هەڵبژێرن. لەم چوارچێوەیەدا، گەڕانەوە بۆ قوتابخانە سیاسییەکەی سەرۆک مام جەلال تەنها باسکردنی رابردوو نییە، بەڵکو پێویستییەکی ئێستایە. قوتابخانەی رەوانشاد مام جەلال فێرگەیەکی سیاسەتی نەرم نەبوو، بەڵکو فێرگەیەکی ستراتیژیی زیرەکانە بوو؛ لەوێدا دیالۆگ و هێز و هاوسەنگی بڕیار بوو.
مام جەلال فێری کردین کە سیاسەت هونەری سەپاندنی سەرکەوتن نییە، بەڵکو هونەری بەڕێوەبردنی جیاوازییەکانە. لە سیاسەتدا سەرکەوتن هی ئەوانەیە کە خۆیان و دژەکانیان دەناسن، نەک ئەوانەی « شەلمکوێرم کەس نابوێرم »رەفتار دەکەن. یەکێک لە گرنگترین تاقیکردنەوەکان، پەیوەندیی نێوان هەرێم و بەغدایە. بەغدا تاقیگەیەکی بەردەوامە بۆ پەیوەندییەکانی هەرێم؛ لێرەدا هەڵەکان نرخیان زۆر گرانە. ئەزموونی رابردوو نیشانمان دەدات کە پچڕانی پەیوەندی چارەسەر نییە، بەڵکو قووڵکردنەوەی کێشەکانە. پەناش بۆ دەستوور «سەکی غوفران»نییە، چونکە هیچ دەستوورێک بۆ خۆی چارەسەر نییە، ئەگەر ئیرادەی سیاسی نەبێت.
بۆیە، گەڕانەوە بۆ دەستوور دەبێت هاوبەش بێت لەگەڵ ویستی راستەقینەی دیالۆگ و سازان.
لە ناوچەیەکی ئاڵۆزدا دیالۆگ هەڵبژاردە نییە، بەڵکو چارەنووسە. بێلایەنیی راستەقینە ئەوە نییە کە لە هەموو شتێک دووربیت، بەڵکو ئەوەیە کە لە هەموو لایەنەکان نزیک بیت بەبێ ئەوەی خۆت لەدەست بدەیت. ئەوانەی کە خۆیان دەکەن بە بەشێک لە ململانێ و کەوا سووری بەر لەشکر، لەکۆتاییدا دەبن بە ئامرازێک لە دەستی ئەوانی تردا.
ئەمڕۆ یەکێتیی نیشتمانی کوردستان وەک هێزێکی گەورە و خاوەن پێگەیەکی تایبەت لە گۆرەپانی کوردستان و میراتگری رێبازی سەرۆک مام جەلال، لە تاقیکردنەوەیەکی نوێدایە. نیشتمانپەروەریی کاتێک مانای دەبێت، لەکاتی قەیراندا بڕیاری راست و دروست بدات، ئەو سیاسەتەی کە خزمەتی ئەمڕۆ نەکات، داهاتوو دەدۆڕێنێت. میراتگری ئەو قوتابخانەیە، بەرپرسیارێتییەکی گەورەی سەر شانمانە. ئەم بەرپرسیارێتییە تەنها پاراستنی رابردوو نییە، بەڵکو دروستکردنی ئاییندەیە.
مێژوو هەمیشە لەگەڵ ئەوانەیە کە بڕیار دەدەن، نە لەگەڵ ئەوانەی کە تەنها چاوەڕوانن. قەیران هەمیشە مەترسی نییە،بەڵکو هەندێکجار دەرگای بڕیارە گەورەکانیشە.
لە کۆتاییدا، بە کوردی و کرمانجی دەڵێین: ستراتیژی راستەقینە ئەوە نییە کە تەنها وەڵامی قەیران بداتەوە، بەڵکو ئەوەیە کە بتوانێت داهاتوو دروست بکات. ئەو نەتەوەیەی کە ئاییندەی خۆی دیاریی نەکات، نەیارەکان بۆی دەنووسن.
ستراتیژیی دروستکردنی داهاتوو ئەوەیە کە بتوانێت ڕێگای داهاتوو بگۆڕێت. میللەتان لە قەیراندا نامرن، بەڵکو لە بێ بڕیاری و بێ رێبازیدا لەناو دەچن. مانەوە بە هێزیی بابەتی بوون نییە، بەڵکو بە ئەقڵ و ڕوونبینییە کە کات و شوێن دەناسێت. ئاییندە هی ئەوانەیە کە خۆیان دروست دەکەن، نەک تەنها چاوەڕوانی رووداوەکانن، ئەوەی ئێمە لە ئێستادا هەڵیدەبژێرین، سنووری ئاییندەمان دەکێشێت. ئایندە بۆ ئەوانەیە کە هێزی بڕیاردانیان هەیە، نەک تەنها هی ئەوانەی کە هێزیان هەیە.
مام غەفور (مامە غەفە) رۆحی شاد بێت، هەموو جارێک دەیوت: ئەوەی بە گەردەلوول بژێوی پەیدا بکات، با دەیبات!!