لە ساڵیادی ٢٥ی ٧؛ دەور و کاریگەریی نەوشیروان مستەفا لە گۆڕینی کوردستاندا
04:32 - 30/07/2026
شیكاری؛ سهركهوتی جیهاز
لە شاخ و ڕاپەڕینەوە بۆ پەرلەمان، ڕاگەیاندن و دامەزراندنی فەرهەنگی ئۆپۆزسیۆن
٢٥ی تەمموزی ٢٠٠٩ تەنها ڕۆژی هەڵبژاردنێکی ئاسایی لە هەرێمی کوردستان نەبوو؛ ئەو ڕۆژە خاڵی وەرچەرخانێک بوو لە مێژووی سیاسیی کوردستاندا. بۆ یەکەمجار، هێزێکی تازە، بەبێ هێزی چەکداریی تایبەت و بەبێ دەستڕاگەیشتن بە دارایی و دامەزراوەکانی دەسەڵات، توانی بە دەنگی هاووڵاتیان ببێتە دووەمین هێزی سیاسی و گەورەترین فراکسیۆنی ئۆپۆزسیۆن لە پەرلەمانی کوردستاندا.
ئەو هێزە بزووتنەوەی گۆڕان بوو؛ پڕۆژەیەکی سیاسی کە نەوشیروان مستەفا، دوای زیاتر لە چوار دەیە ئەزموون لە بوارەکانی شۆڕشگێڕی، ڕێکخستن، سەربازی، فکری و ڕاگەیاندندا، دامەزراندی.
لە ڕووی تۆماری فەرمییەوە، مێژووی گۆڕان وەک یەکەیەکی سیاسی دەگەڕێتەوە بۆ ٤ی نیسانی ٢٠٠٩، کاتێک نەوشیروان مستەفا ڕایگەیاند لیستێکی سەربەخۆ بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان پێشکەش دەکات. لیستەکە لە ٢٨ی نیسانی هەمان ساڵدا تۆمار کرا، بەڵام ٢٥ی تەمموز ڕۆژی لەدایکبوونی جەماوەری و هەڵبژاردنیی گۆڕان بوو؛ ڕۆژێک کە پڕۆژەیەکی سیاسی گۆڕا بۆ هێزێکی خاوەن دەنگ و کورسی.
نەوشیروان مستەفا پێش گۆڕان
نەوشیروان مستەفا تەنها دامەزرێنەری حیزبێکی سیاسی نەبوو. ئەو لە سەرەتای گەنجییەوە تێکەڵی خەباتی سیاسی و نەتەوەیی بوو، لە دامەزرێنەرانی سەرەکیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بوو و ساڵانێکی زۆر جێگری سکرتێری گشتی و یەکێک لە بڕیاردەرە هەرە کاریگەرەکانی ئەو حیزبە بوو.
لە قۆناغی شۆڕشی چەکداری، ڕێکخستنەوەی هێزی پێشمەرگە و ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١دا، ڕۆڵێکی ناوەندیی هەبوو. شارەزاییی ئەو لە خوێندنەوەی نەخشەی سیاسی و سەربازی، ڕێکخستنی هێز و پەیوەستکردنی خەباتی شاخ بە ناو شارەکان، وای کرد ببێتە یەکێک لە ستراتیژیستە دیارەکانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی کورد.
بەڵام گرنگیی نەوشیروان لەوەدا بوو کە لە قۆناغێکدا توانی لە بیرکردنەوەی شۆڕشگێڕیی چەکدارییەوە بگوازێتەوە بۆ خەباتی مەدەنی، هەڵبژاردن، پەرلەمان، ڕاگەیاندن و فشارە جەماوەرییەکان. ئەو تێگەیشتبوو کە دوای دامەزراندنی هەرێمی کوردستان، کێشەکە تەنها نەمانی مافە نەتەوەییەکان نییە؛ بەڵکوو چۆنیەتیی بەڕێوەبردنی دەسەڵات و پاراستنی مافی تاکەکانی کۆمەڵگەشە.
لە چاکسازیی ناوخۆییەوە بۆ پڕۆژەیەکی نوێ
نەوشیروان مستەفا پێش دەرچوونی لە یەکێتی، هەوڵی بۆ چاکسازیی ناوخۆیی دا. ڕەخنەی لە ناڕوونیی دارایی، تێکەڵبوونی حیزب و حکومەت، لاوازیی دامەزراوەکان و کۆبوونەوەی بڕیار لە دەستی کەسانێکی دیاریکراودا هەبوو.
کاتێک ئەو هەوڵانە نەگەیشتنە ئەنجامی خوازراو، بڕیاری دا پڕۆژەیەکی نوێ لە دەرەوەی چوارچێوەی حیزبەکە دروست بکات. دامەزراندنی کۆمپانیای «وشە» و دەزگا ڕاگەیاندنییەکانی وەک KNN، ڕۆژنامەی «ڕۆژنامە»، ماڵپەڕی «سبەی» و ڕادیۆی «دەنگی گۆڕان»، قۆناغی پێش دروستبوونی بزووتنەوەی گۆڕان بوون.
نەوشیروان لە ڕاگەیاندندا تەنها ئامرازێک بۆ بانگەشەی حیزبی نەدەبینی؛ بەڵکوو بە گۆڕەپانێکی دروستکردنی هۆشیاری، ئاشکراکردنی کەموکوڕییەکان و لێپرسینەوە لە بەرپرسانی دەزانی. لەو ڕێگەیەوە، دەنگێکی جیاواز دروست بوو کە توانی دیوە شاراوەکانی دەسەڵات بخاتە بەردەم ڕای گشتی.
٢٥ی تەمموز و شکاندنی یەکدەستیی سیاسی
لە هەڵبژاردنی ٢٥ی تەمموزی ٢٠٠٩دا، گۆڕان ٢٥ کورسی لە کۆی ١١١ کورسیی پەرلەمانی کوردستان بەدەستهێنا. ئەم ئەنجامە گۆڕانێکی بنەڕەتی لە نەخشەی سیاسیی هەرێمدا دروست کرد؛ چونکە گۆڕان بوو بە دووەمین هێزی سیاسی و گەورەترین هێزی ئۆپۆزسیۆن.
ئەو سەرکەوتنە تەنها سەرکەوتنی لیستێکی هەڵبژاردن نەبوو؛ بەڵکوو شکاندنی ئەو باوەڕە بوو کە هیچ هێزێک ناتوانێت بەبێ چەک، سامان، دامەزراوەی حکومی و مێژووی دەسەڵاتداری ببێتە هێزێکی گەورە.
گۆڕان لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراقی ساڵی ٢٠١٠دا هەشت کورسی بەدەستهێنا و لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی ساڵی ٢٠١٣دا، بە ٢٤ کورسییەوە، دیسان بوو بە دووەمین هێزی سیاسیی هەرێم. ئەم ئەنجامانە نیشانیان دا کە دەنگی ناڕەزایی تەنها کاردانەوەیەکی کاتی نەبوو؛ بەڵکوو خواستێکی قووڵی کۆمەڵایەتی بۆ چاکسازی و گۆڕینی شێوازی حوکمڕانی لە ئارادا بوو.
دامەزراندنی فەرهەنگی ئۆپۆزسیۆن
یەکێک لە گرنگترین کاریگەرییەکانی نەوشیروان مستەفا و بزووتنەوەی گۆڕان، ڕەواییبەخشین بە ئۆپۆزسیۆن بوو.
پێش گۆڕان، ڕەخنەگرتن لە دەسەڵاتی کوردی زۆرجار وەک لاوازکردنی یەکڕیزیی کورد یان خزمەتکردن بە نەیاران لێک دەدرایەوە. نەوشیروان ئەم تێڕوانینەی گۆڕی. ئەو جەختی لەوە کردەوە کە ڕەخنەگرتن لە حکومەت و حیزبە دەسەڵاتدارەکان دژایەتیکردنی کوردستان نییە؛ بەڵکوو پاراستنی کوردستانە لە گەندەڵی، خۆسەپاندن و لاوازیی دامەزراوەکان.
گۆڕان ئۆپۆزسیۆنی لە ناڕەزایییەکی دەرەوەی سیستەمەوە گۆڕی بۆ هێزێکی پەرلەمانی، یاسایی و ڕێکخراو. لە دوای ئەوە، چاودێریکردنی حکومەت، پرسیارکردن لە وەزیران، گفتوگۆ لەسەر بودجە و داواکاریی ئاشکراکردنی داهات و خەرجیی گشتی، بوون بە بەشێک لە زمانی ڕۆژانەی سیاسەت.
گۆڕینی زمانی سیاسی
پێش گۆڕان، زۆرێک لە دەستەواژەکانی وەک شەفافیەت، جیاکردنەوەی حیزب لە حکومەت، سەربەخۆیی دادگا، نەتەوەییکردنی هێزی پێشمەرگە، ڕادەستکردنی داهاتی نەوت بە خەزێنەی گشتی و لێپرسینەوە لە بەرپرسان، لە ناو گوتاری سیاسیی ڕۆژانەدا بەو فراوانییە ئامادە نەبوون.
گۆڕان ئەم پرسانەی بردە ناو ماڵ، کۆڕ، زانکۆ، بازاڕ و شوێنی کار. هاووڵاتیی ئاسایی فێر بوو پرسیار بکات: داهاتی کوردستان چەندە؟ بودجە لە کوێ خەرج دەکرێت؟ بۆچی پلەی حکومی و خزمەتگوزاری بە پێی پەیوەندیی حیزبی دابەش دەکرێت؟ بۆچی پێشمەرگە و ئاسایش بە حیزبەکانەوە بەستراون؟ بۆچی پەرلەمان ناتوانێت بە تەواوی چاودێریی حکومەت بکات؟
ئەگەرچی زۆرێک لەم پرسیارانە تا ئێستا چارەسەر نەکراون، بەڵام گۆڕان وای کرد ئیتر نەتوانرێت بە ئاسانی لەبەردەمیاندا بێدەنگی هەڵبژێردرێت. ئەمە خۆی کاریگەرییەکی گەورە و مێژووییە.
ڕاگەیاندن و دروستکردنی هۆشیاریی گشتی
پڕۆژەی ڕاگەیاندنی نەوشیروان مستەفا یەکێک بوو لە پایەکانی سەرکەوتنی گۆڕان. «وشە»، KNN، ڕۆژنامەی «ڕۆژنامە»، «سبەی» و «دەنگی گۆڕان»، بوارێکیان بۆ ڕەخنە، گفتوگۆ و ئاشکراکردنی زانیاری دروست کرد.
ئەو پڕۆژەیە هەروەها کاریگەریی لەسەر میدیاکانی تر دانا. کەناڵ و دامەزراوە ڕاگەیاندنییەکانی دیکە ناچار بوون زیاتر گوێ لە ناڕەزاییی هاووڵاتیان بگرن، بەدواداچوون بۆ کەیسەکانی گەندەڵی بکەن و بوار بە دەنگی جیاواز بدەن.
لەو ڕووەوە، کاریگەریی نەوشیروان لە ڕاگەیاندندا تەنها بە دامەزراوەکانی خۆی سنووردار نەمایەوە؛ بەڵکوو شێوازی کاری ڕاگەیاندنی سیاسیی لە کوردستان گۆڕی.
ئابووری و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی
لە تێڕوانینی نەوشیروان مستەفادا، کێشەی ئابووریی کوردستان تەنها کەمیی داهات نەبوو؛ بەڵکوو کێشەی خاوەندارێتی، دابەشکردن و چاودێریی داهات بوو.
ئەو جەختی لەسەر ئەوە دەکردەوە کە نەوت، گاز، زەوی و داهاتی گشتی موڵکی حیزب و بنەماڵە نییە؛ سامانی گشتیی خەڵکی کوردستانە. بۆیە داوای ئاشکراکردنی گرێبەستە نەوتییەکان، تۆمارکردنی هەموو داهاتەکان لە خەزێنەی گشتی، کۆتاییهێنان بە بازرگانیی حیزبی و دروستکردنی دەرفەتی یەکسان بۆ هاووڵاتیان دەکرد.
گۆڕان گەندەڵیی لە تاوانێکی تاکەکەسییەوە بە کێشەیەکی پەیوەست بە سیستەمی حوکمڕانی ناساند. ئەم تێڕوانینە کاریگەریی لەسەر هەموو هێزە سیاسییەکان دانا؛ تا ئەو ڕادەیەی دواتر زۆربەی حیزبەکان ناچار بوون چاکسازی، شەفافیەت و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی بخەنە ناو بەرنامە و دروشمەکانیان.
پرسی نەتەوەیی و پەیوەندیی هەولێر و بەغدا
نەوشیروان مستەفا ڕەخنەگرتن لە دەسەڵاتی کوردی بە جێهێشتنی پرسی نەتەوەیی نەدەزانی. لە پلاتفۆرمی گۆڕاندا جەخت لەسەر جێبەجێکردنی ماددە دەستوورییەکانی پەیوەست بە مافەکانی کوردستان، کەرکووک و ناوچە کوردستانییە دابڕێنراوەکان، زمانی کوردی، بودجە، هێزی پێشمەرگە و دامەزراوە فیدراڵییەکان کرابووەوە.
جیاوازیی تێڕوانینی ئەو لەوەدا بوو کە یەکڕیزیی کوردی نابێت ببێتە پەردەیەک بۆ شاردنەوەی کەموکوڕییە ناوخۆییەکان. ئەو پێی وابوو هەڵوێستی یەکگرتووی کوردی لە بەغدا تەنها کاتێک بەهێز دەبێت کە لە ناوخۆدا پشت بە پەرلەمان، یاسا، شەفافیەت و ڕەزامەندیی خەڵک ببەستێت.
بەم مانایە، پرسی نەتەوەیی لای نەوشیروان تەنها دروشم نەبوو؛ بەڵکوو پڕۆژەی دامەزراندنی دەسەڵاتێکی بەهێز، یاسایی و خاوەن متمانەی خەڵک بوو.
کاریگەریی کۆمەڵایەتی و بەشداریی گەنجان
گۆڕان دەرفەتی بۆ چینێکی نوێی سیاسی دروست کرد؛ گەنجان، مامۆستایان، ڕۆژنامەنووسان، نووسەران، پسپۆڕان و کەسانێک کە پێشتر لە دەرەوەی بازنەی بڕیاردانی حیزبی بوون.
نەوشیروان هەوڵی دا جڤاتی نیشتمانی و دامەزراوەکانی بزووتنەوە بۆ کەسانی دەرەوەی ناوەندە گەورەکان بکرێنەوە. ئەو پێی وابوو هێزی مرۆیی گرنگترین سامانی کوردستانە و بەرپرسیارێتی نابێت بە پێی خزم، بنەماڵە و مێژووی حیزبی دابەش بکرێت.
کاریگەریی ئەم سیاسەتە تەنها لە ناو گۆڕاندا نەمایەوە. حیزبەکانی دیکەش ناچار بوون ڕوو لە گەنجان، کەسایەتییە ئەکادیمییەکان و ڕووخساری تازە بکەن. بەوەش گۆڕان بەشێک لە شێوازی پێکهێنانی لیست و ناساندنی کاندیدەکانی هەموو لایەنەکانی گۆڕی.
نەوشیروان؛ نووسەر و مێژوونووس
میراتی نەوشیروان مستەفا تەنها لە سیاسەت و شۆڕشدا کورت نابێتەوە. بەرهەمەکانی وەک «لە کەناری دانوبەوە بۆ خڕی ناوزەنگ»، «پەنجەکان یەکتری ئەشکێنن»، «خولانەوە لە بازنەدا»، «کورد و عەجەم» و «بەدەم ڕێگاوە گوڵچنین» بەشێکی گرنگن لە بەڵگەنامەکانی مێژووی سیاسی، ڕۆژنامەوانی، ئەدەبی و خەباتی کورد.
ئەو لە نووسینەکانیدا تەنها ڕووداوەکانی تۆمار نەکرد؛ هەوڵی دا هۆکار، کەموکوڕی، ناکۆکی و ئەنجامەکانیان شی بکاتەوە. بەوەش فەرهەنگێکی دروست کرد کە سەرکردەی سیاسی دەبێت لەبەردەم مێژوو و نەوەکانی داهاتوودا شایەتحاڵ بێت و بەرپرسیارێتیی بڕیارەکانی خۆی هەڵبگرێت.
بەرهەمەکانی، هەرچەندە نووسینی کەسێکن کە خۆی بەشداریی ڕووداوەکان بووە و دەکرێت لە هەندێک خاڵدا جێگەی گفتوگۆ و ڕەخنە بن، بەڵام سەرچاوەیەکی گرنگن بۆ تێگەیشتن لە مێژووی هاوچەرخی کوردستان.
لە ئۆپۆزسیۆنەوە بۆ حکومەت؛ تاقیکردنەوەیەکی دژوار
دوای هەڵبژاردنی ساڵی ٢٠١٣ و بەدەستهێنانی ٢٤ کورسی، گۆڕان بڕیاری دا بەشداریی حکومەت بکات. ئامانج ئەوە بوو لە ناو دامەزراوەکاندا بەرنامەی چاکسازی جێبەجێ بکات؛ بەڵام ئەم بڕیارە بووە یەکێک لە دژوارترین تاقیکردنەوەکانی بزووتنەوەکە.
گۆڕان سەرۆکایەتیی پەرلەمان و ژمارەیەک وەزارەتی وەرگرت، بەڵام ململانێی لەسەر شێوازی حوکمڕانی و ماوەی سەرۆکایەتیی هەرێم لە ساڵی ٢٠١٥دا گەیشتە قەیران. سەرۆکی پەرلەمان ڕێگەی پێ نەدرا بچێتە هەولێر و وەزیرەکانی گۆڕان لە حکومەت دوورخرانەوە.
ئەم ئەزموونە نیشانی دا کە گۆڕینی سیستەم تەنها بە بەدەستهێنانی کورسی و پۆستی حکومی ناکرێت؛ بەڵکوو پێویستی بە دامەزراوەی بەهێز، هاوپەیمانیی کۆمەڵایەتی و بەرنامەیەکی درێژخایەن هەیە.
دوای نەوشیروان؛ لاوازیی دامەزراوە و قورساییی میراتەکە
کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٧دا بۆشایییەکی گەورەی لە ناو گۆڕاندا دروست کرد. دوای ئەو، ناکۆکیی ناوخۆیی، دەرچوونی ژمارەیەک لە کادرە دیارەکان و بڕیارە سیاسییە ناکۆکەکان، متمانەی بەشێک لە دەنگدەران بە بزووتنەوەکەی لاواز کرد.
گۆڕان لە ٢٥ کورسیی ساڵی ٢٠٠٩ و ٢٤ کورسیی ساڵی ٢٠١٣ەوە، لە ساڵی ٢٠١٨دا بۆ ١٢ کورسی و لە هەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٢٤دا بۆ تەنها یەک کورسی دابەزی.
ئەم دابەزینە نابێت بە مانای نەمانی کاریگەریی مێژوویی گۆڕان لێک بدرێتەوە؛ بەڵکوو دەریدەخات کە بزووتنەوەکە لە ژیانی نەوشیرواندا زیاتر لەوەی پێویست بوو بە کەسایەتی و کاریزمای دامەزرێنەرەکەیەوە بەستراو بوو. پڕۆژەیەک کە دامەزراوەییبوونی دەسەڵاتی داوا دەکرد، خۆی نەیتوانی بە تەواوی سیستەمێکی دامەزراوەیی بۆ گواستنەوەی سەرکردایەتی و پاراستنی یەکڕیزی دروست بکات.
ڕەخنەکردن لەم لاوازییانە کەمکردنەوە لە ڕێز و مێژووی نەوشیروان نییە؛ بەڵکوو نزیکترین شێوازە بۆ ئەو فەرهەنگەی خۆی بانگەشەی بۆ دەکرد: لێپرسینەوە، ڕاستگۆیی و فێربوون لە هەڵەکان.
گۆڕان چی گۆڕی؟
گۆڕان نەیتوانی هەموو ئامانجەکانی جێبەجێ بکات، بەڵام چەند گۆڕانکارییەکی بنەڕەتیی لە کۆمەڵگە و سیاسەتی کوردستاندا بەجێهێشت:
یەکەم؛ باوەڕی ئەوەی شکاند کە تەنها حیزبی خاوەن چەک و دارایی دەتوانێت ببێتە هێزی گەورە.
دووەم؛ ئۆپۆزسیۆنی کردە بەشێکی ڕەوا و پێویستی سیستەمی سیاسی.
سێیەم؛ بودجە، داهاتی نەوت، شەفافیەت، گەندەڵی و جیاکردنەوەی حیزب لە حکومەت، کردە بابەتی گفتوگۆی گشتی.
چوارەم؛ بوارێکی فراوانتری بۆ گەنجان، ڕۆژنامەنووسان، پسپۆڕان و کەسایەتییە سەربەخۆکان کردەوە.
پێنجەم؛ ڕاگەیاندنی سیاسیی لە کوردستان لە ڕاگەیاندنی بانگەشەییەوە بەرەو چاودێری، ڕەخنە و لێپرسینەوە برد.
شەشەم؛ نیشانی دا دۆستیی کوردستان بە بێدەنگبوون لەبەردەم هەڵەکانی دەسەڵات ناپێورێت.
حەوتەم؛ بە نووسین و تۆمارکردنی ئەزموونەکان، بەشێکی گرنگی مێژووی سیاسی و ڕۆشنبیریی کوردیی بۆ نەوەکانی داهاتوو پاراست.
میراتێک گەورەتر لە حیزب
گەورەترین کاریگەریی نەوشیروان مستەفا لەوەدا نییە کە حیزبێکی دامەزراند و ژمارەیەک کورسیی بردەوە. کاریگەریی ڕاستەقینەی ئەو لەو پرسیارانەدایە کە خستییە ناو هۆشیاریی کۆمەڵگە:
ئایا حیزب و حکومەت لە یەکتر جیا کراونەتەوە؟
ئایا پەرلەمان دەسەڵاتی ڕاستەقینەی هەیە؟
ئایا داهات و سامانی گشتی بە شەفافییەوە بەڕێوە دەبرێن؟
ئایا پێشمەرگە و ئاسایش هێزی نیشتمانیین یان حیزبی؟
ئایا دادگا سەربەخۆیە؟
ئایا گەنج و پسپۆڕ بە لێهاتوویی دەگەنە بەرپرسیارێتی؟
ئایا هاووڵاتی مافی ئەوەی هەیە بەبێ ترس لە دەسەڵات ڕەخنە بگرێت؟
تا ئەو کاتەی ئەم پرسیارانە وەڵامی تەواویان نەدراوەتەوە، پڕۆژە و میراتی نەوشیروان مستەفا هەر زیندوو دەمێنێت.
دەرئەنجام
٢٥ی تەمموز نابێت تەنها ببێتە یادکردنەوەی سەرکەوتنێکی هەڵبژاردن یان هەڵواسینی وێنەی سەرکردەیەکی کۆچکردوو. ئەم ڕۆژە دەبێت ببێتە دەرفەتێک بۆ هەڵسەنگاندنی ئەو پڕۆژەیەی نەوشیروان مستەفا بۆی تێکۆشا: پڕۆژەی دامەزراندنی کوردستانێک کە یاسا لە سەرووی حیزب، دامەزراوە لە سەرووی کەس، هاووڵاتی لە سەرووی مرید و بەرژەوەندیی گشتی لە سەرووی بەرژەوەندیی بنەماڵە بێت.
نەوشیروان مستەفا لە ژیاندا نەما، بەڵام ئەو زمانی سیاسی، ئەو فەرهەنگی ڕەخنە و ئەو پرسیارانەی لە کۆمەڵگەدا دروستی کردوون، هێشتا ماون.
ڕێزگرتن لە میراتی ئەو، بە دووبارەکردنەوەی دروشمەکانی نییە؛ بەڵکوو بە بەردەوامبوون لەو خەباتەیە کە بۆ دامەزراوە، دادپەروەری، شەفافیەت و دەسەڵاتی هاووڵاتی دەستی پێکرد.
سەرچاوەکان
١. بزووتنەوەی گۆڕان، مێژووی دامەزراندن و ئەنجامی هەڵبژاردنی ٢٠٠٩
٢. پەرلەمانی کوردستان ـ عێراق، «مێژووی پەرلەمانی کوردستان»؛ دەربارەی خولەکانی پەرلەمان و ژمارەی کورسییەکان.
٣. نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق، ڕاپۆرتی نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتی بۆ ئەنجومەنی ئاسایش، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨؛ دەربارەی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی ٢٠١٨
٤. نوێنەرایەتیی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە فەڕەنسا، «ئەنجامی فەرمیی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی کوردستان»؛ دەربارەی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی ٢٠٢٤
٥. دیدەبانی مافەکانی مرۆڤ، «هەرێمی کوردستانی عێراق؛ هێزەکانی حیزبی دەسەڵاتدار تەقە لە خۆپیشاندەران دەکەن»، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥؛ دەربارەی ڕێگرتن لە سەرۆکی پەرلەمان و دوورخستنەوەی وەزیرەکانی گۆڕان.
٦. ناوەندی کارنیگی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، «کۆمەڵگە سیاسییەکەی کوردستان بەرامبەر سیستەمی دەسەڵات»، ١٨ی ئابی ٢٠١٥؛ دەربارەی چاکسازی، گەندەڵی، یەکخستنی پێشمەرگە و ئۆپۆزسیۆن.
٧. ئاژانسی ئەنادۆڵ، «سێیەمین ساڵیادی کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا ئەمین»؛ دەربارەی ژیاننامە و بەرهەمە نووسراوەکانی.