"بەعەرەبکردنی بێدەنگ"ی هەرێمی کوردستان کارەساتێکی نیشتمان
7/7/2026 9:21:00 PM
بورهان أ. یاسین
ئەوەی خوارهوه ناونیشانی وتاری هەرە دوایی (د.بورهان یاسین)ه کە
ئەمڕۆ (٧-٧-٢٠٢٦) لە ماڵپەڕی کەسییهكهیدا بڵاوبۆتەوە. وتارەکە دوور و درێژە، لهم پێشهكیهیدا چهند پهرهگرافێك له وتارهكه ههڵێنجراوه.
لینکی وتارەکە لە کۆتایی داندراوه..
چەند بڕگەیەک لە پێشەکی وتارەکە:
* لە چەند ساڵی دواییدا، چ لە ناوەخۆ وە چ لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، کۆمەڵە
دەنگێک پێیان وتین، وە بەردەوامیش پێمان دەڵێن، کە "چارەنووسی هەرێمی
کوردستان لە مەترسیدایە و تەنەت دەشکرێ ئەم هەرێمە فیدڕاڵییە وەک خۆی نەمێنێتەوە".
لە ئەمڕۆدا ئەم ئەگەرە بە توندی پەیوەندیدارە بە بارگرژییەکی کەم وێنەی پەیوەندییەکانی
پارتی و یەکێتییەوە. پەیوەندییە قەیراناوی پڕ لە ململانێکانی ئەم دوو حزبە لە ئێستادا
لە هەموو رۆژێک زیاتر هەڕەشەن لەسەر چارەنووسی هەرێمی کوردستان.
-----
* لە لایەکی ترەوە، وە لە سێبەری قەیرانی فەرمانڕەوایی و ململانێی پارتی
و یەکێتیدا، پڕۆسەیەکی زۆر مەترسیدار بەڕێوە دەچێت، ئەویش هاتنی بە لێشاوی عەرەبە
بۆ هەرێمی کوردستان. واتە دەرەنجام، لەم پڕۆسەیەدا، "بەعەرەبکردنی بێدەنگ"ی کوردستان بەڕێوە دەچێ، بەعەرەبکردنێک کە دەبێتە
هەڕەشەی جدی لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی باشوری کوردستان.
------
* بە پێی زانیارییەکان، سێ ساڵ بەر لە ئێستا (واتە تا ساڵی ٢٠٢٣)، یەک
ملیۆن و سی و دوو هەزار لە دانیشتوانی هەرێمی کوردستان عەرەب بوونە، واتە، کەم یا
زۆر، دەکاتە ٢٦% لە دانیشتوانی ئەو هەرێمە. هەر بە پێێ ئەو زانیارییانە ١٧٩ خوێندنگەی
عەرەبی هەبووە، هەروەها تا ئەو کاتە ٣٢ هەزار مناڵی عەرەب لە هەرێمی کوردستان لە
دایک بوونە و "ناسنامەی" کوردستانیان بۆ کراوە. ئەم پڕۆسەی بەعەرەبکردنە،
کە ئەم زانیارییانە پشتڕاستی دەکەنەوە، نەک هەر بە ئاگاداری دەسەڵاتدارانی هەرێم دەکرێ،
بەڵکو، بە پێی هەندێک زانیاری، ٩٥% لە پڕۆژەی نیشتەجێبوون لە کوردستان بەرپرسانی لە
پشتە یا سودمەندن لێی.
----
----
چەند بڕگەیەک لە دەرەنجامی وتار:
* یەکێک لە رەهەندە هەرە گرنگەکانی ئەم دیاردەی بەعەرەبکردن ئەوەیە کە
کورد نەتەوەیەکی بێدەوڵەتە و دەکرێ لەدەستدانی هەر مەترێک چوارگۆشەی خاک ببێ بە هۆی
ئەوەی ئەو نەتەوە بێدەوڵەتە، لە پرۆسەیەکی دوور و درێژی لەدەستدانی خاکدا، یەکێک لە
بنەما و ستونە بنچینەییەکانی نەتەوەبوون و پرسی نەتەوەیی و نیشتمانی خۆی لەدەست
بدات: بۆ کورد خاک یەکێکە لەو دوو خەندەقە (یەکێکیان زوبان و ئەویتریش خاک) هەرە
گرنگ و گەوهەریەیە کە لە ئاکامی لەدەستدانیاندا توانای بەرگری لە مانەوەی خۆی و تەواوی
پرسە نەتەوەییەکەی لەدەست بدات. بۆ نەتەوەی بێدەوڵەت، بە بەراورد لەگەڵ نەتەوەی
خاوەن دەوڵەت، لەدەستدانی خاک زۆر ئاسانترە، کاتێکیش لەدەستی بدات گەڕاندنەوە و
ئازادکردنی زۆر ئەستەمە.
----
* بەعەرەبکردنی بێدەنگی هەرێمی کوردستان وە نەبوونی میکانیزمێک و بنەمایەکی
یاسایی و دەستوری، لە تەرتیباتی فیدڕاڵیدا، کە یارمەتی کورد بدات بۆ ئەوەی بەو میکانیزمە
رێگا لەو هاتنەی بە لێشاوی عەرەب بگرێ، لاوازیی و کەموکورتیی مەترسیداری بنەماکانی
ئەو سیستمی فیدڕاڵییە دەردەخات.
----
* لایەنێکی دیکەی پڕۆسەکە ئەوەیە کە دروشمی "برایەتی کورد و عەرەب"
نەک هەر دروشمێکی پڕ کێشەیە، بەڵکو لە راستیدا دەکرێ لە کاتی جێبەجێکردنیدا، داگیرکار
بکات بە خاوەن ماڵ، واتە باوەڕبوون بەو دروشمە باشترین دەروازەیە بۆ ئەو بەعەرەبکردنە
بێدەنگ و نەرمە، کە ماوەیەکی زۆرە لە هەرێمی کوردستان بەڕێوە ئەچێت.
-----
* کاتێک باس لە دیاردەی بەعەرەبکردنی بێدەنگ دەکەین ئەوا لە چوارچێوەی
دوانەی مێژوو و سیاسەتدا پرسیارێکی زۆر گرنگ دێتە گۆڕێ، ئەویش ئەوەیە ئایا ئەو دەسەڵاتدارانەی
ئەمڕۆی هەرێمی کوردستان، کە دوێنێ لەو شاخە ئامادە بوون، لە خەباتیان دژی بەعەرەبکردن
و بۆ پاراستنی خاکی کوردستان، ژیانی خۆیان ببەخشن، ئەوە چیە وا ئەکات کە هەمان ئەو
"خەباتکارانە"ی دوێنێی شاخ، کاتێک دەسەڵاتییان بەسەر ئەو خاکەوە دەبێت،
لە ئاست شێوازێکی دیکەی بەعەرەبکردن بێباک و بێدەنگ بن؟ لە راستیدا نەک هەر بێباکن
بەڵکو بەشێکیان، راستەوخۆ یا ناڕاستەوخۆ، بەشدارن لەو تاوانەدا، تاوانێک کە بە دڵنیاییەوە
تا ئاستی "خیانەتی نیشتمانی" ئەڕوات! بە هەمان لۆجیک و پێودانگ، تیرۆرکردن،
خستنە کونجی زیندان و بێدەنگکرنی ئازادیخوازان لە هەرێمی کوردستان، جۆرێکی ترە لە
گومان خستنە سەر رابردووی، هەرنەبێ بەشێکی، دەسەڵاتدارانی ئەمڕۆی شار و "خەباتکارانی"
دوێنێی شاخ!
لینکی وتارەکە، لە ماڵپەڕی کەسیم:
https://burhanyassin.com/Be%20Erebkirdin%207.2026.pdf