پەتای میدیای ژەهراوی؛ کاتێک چەواشەکاری دەبێتە بازرگانی
2/26/2026 12:25:00 PM
هاوڕێ وەلید
لە ئێستادا کۆمەڵگەی کوردی لەبەردەم هەڕەشەیەکی
ناوخۆیی مەترسیداردایە کە ناوی *"میدیای ناپرۆفیشناڵ"*ە. ئەم لێشاوە، کە
بەبێ هیچ فلتەرێکی ئەخلاقی و یاسایی پەلاماری هۆشیاریی گشتی دەدات، تەنها هەواڵی هەڵە
بڵاو ناکاتەوە، بەڵکو خەریکی هەڵوەشاندنەوەی بەها کۆمەڵایەتییەکان و تێکدانی دەروونی
تاکی کوردە.
١. میکانیزمی
کارکردن: بازرگانی بە هەست و سۆزەوە
ئەم جۆرە میدیایانە پشت بە "پۆپۆلیزم"
و "هەستبزوێنکردن" دەبەستن. ئامانجی سەرەکییان بریتییە لە:
• بەدەستهێنانی بینەر (Views): گۆڕینی کەرامەتی مرۆڤ و کێشە خێزانییەکان
بۆ کاڵایەک بۆ کۆکردنەوەی لایک.
• بچووککردنەوەی عەقڵ: سەرقاڵکردنی خەڵک
بە پرسە لاوەکییەکان (وەک ژیانی تایبەتی مۆدێلەکان) بۆ دوورخستنەوەیان لە کێشە بنەڕەتییەکانی
وەک ئابووری، پەروەردە و زانست.
٢. پێشێلکردنی
بەها ئەخلاقییەکان
میدیای ناپرۆفیشناڵ لە کوردستان، چەندین سنووری
بەزاندووە کە لە هیچ وڵاتێکی خاوەن یاسادا ڕێگەی پێ نادرێت:
• بێڕێزی بە پیرۆزییەکان: سووکایەتیکردن
بە کەسایەتییەکان و پیرۆزییەکانی کۆمەڵگە تەنها لەپێناو "ترێند".
• پێشێلکردنی تایبەتمەندی: بڵاوکردنەوەی
وێنە و ڤیدیۆی تایبەتی و نهێنییەکانی خەڵک بەبێ گوێدانە لێکەوتە کۆمەڵایەتی و دەروونییەکانی.
• نەبوونی سەرچاوە: بڵاوکردنەوەی زانیاریی
پزیشکی، سیاسی و کۆمەڵایەتی بەبێ هیچ بنەمایەکی زانستی، کە زۆرجار دەبێتە هۆی دڵەراوکێی
گشتی.
• تێکدانی پەیوەندییەکان: هاندانی خیانەت،
شکاندنی شکۆی گەورەکان، و نیشاندانی ژیانی پڕ لە درۆی مۆدێلەکان وەک "نموونەی
باڵا"، وایکردووە تاکی کورد هەمیشە هەست بە کەمی و ناڕازیبوون بکات لە ژیانی ڕاستەقینەی
خۆی.
٣. لێکەوتە
مەترسیدارەکان لەسەر تاکی کورد
ئەم لێشاوە چەواشەکارە تەنها کات بەفیڕۆدان نییە،
بەڵکو:
1. دروستکردنی بێ ئومێدی: نیشاندانی وێنەیەکی
ڕەش و تەڵخ لە هەموو شتێک.
2. تێکدانی شیرازەی خێزان: گەورەکردنی کێشە
بچووکەکان و هاندانی جەنگە ساردەکانی ناو ماڵ هەڵوەشاندنەوەی خێزان و بەزاندنی حەرەم
ئەم لێشاوە میدیاییە بووەتە هۆی ئەوەی هیچ
"نهێنییەک" لە ماڵەکاندا نەمێنێت.
• بازرگانی بە ئازارەوە: بردنە سەر شاشەی
ژن و مێردێکی کێشەدار، پیشاندانی گریان و هاواری منداڵ، و ڕووماڵکردنی تەرم و خوێن
بەبێ هیچ فلتەرێک، کۆمەڵگەی کوردی تووشی "سڕبوونی هەستی" کردووە.
3. لاوازکردنی ناسنامە: کاتێک گەنج دەبینێت
"کەسی بێ بەرهەم" و "ناپرۆفیشناڵ" دەبێتە پێشەنگ و دەوڵەمەند،
مەیلی بۆ زانست و کارکردنی ڕاستەقینە نامێنێت.
میدیای ناپرۆفیشناڵ لە کوردستان وەک "شێرپەنجەیەکی
نەبینراو" وایە؛ ئەگەر ڕێگری لێ نەکرێت، نەوەی داهاتوو دەبێتە نەوەیەکی سەرگەردان
کە توانای جیاکردنەوەی ڕاستی لە درۆی نەبێت. بەرپرسیارێتییەکە تەنها لەسەر حکومەت
نییە، بەڵکو لەسەر هەر تاکێکە کە بە "لایک" و "شێر" و “تێچین
(کۆمێنت )”نەکردن، سزای ئەم جۆرە میدیانە بدات.