بزوتنەوەی (ڕوانگە)، دوای نیو سەدە
10:33 - 02/05/2020
شوان ئەحمەد
لەژمارە(١٥)
ڕۆژنامەی (هاوکاری) ڕۆژی ٢٥ نیسانی ١٩٧٠، بەیاننامەیەک دەبینین بەناوی (بانگەوازێک
لەڕوانگەی ئەدەبی کوردی نوێمانەوە)، بەواژۆی هەریەک لە:
- شێرکۆ بێکەس.
- حوسێن عارف.
- کاکە مەم
فەخری بۆتانی.
- جەمال
شارباژێڕی.
- جەلال میرزا
کەریم.
- کەمال ڕەووف
محەمەد.
ئێستا پەنجا ساڵ
بەسەر ئەو بانگەوازە ئەدەبییە نوێخوازەدا تێدەپەڕێت. من لەم بۆنەیەدا، بۆ زیاتر
نزیکبوونەوە لەمێژووی ئەو بزوتنەوەیەو پێداچوونەوە بەو بانگەوازەو بەبەرهەمی هەندێ
لەدەستەی دامەزرێنەرانی ڕوانگەو خەون و خواست و تەحەدا ئەدەبی و ڕۆشنبیرییەکانیان
لەو سەردەم و زەمانەدا، گەڕامەوە سەر دوو سەرچاوەی گرنگ کەزانیاری و بەرچاوڕونی
پێویستیان تێدایە، سەبارەت بەقۆناغ و مێژووی دەسپێکردن و سەرهەڵدانی بزوتنەوەی
ڕوانگە. ئەو دوو سەرچاوەیەش ئەمانەن:
یەک – ڕوانگەو
یاران و نەیارانی: ئامادەکردنی حوسێن عارف – چاپی یەکەم، ٢٠٠٥. قەوارە، ٤٤٣
لاپەڕە.
دوو – هەرسێ
ژمارەکەی گۆڤاری ڕوانگە: چاپی یەکەم، ٢٠١١. قەوارە، ٢١٥ لاپەڕە.
ئەڵبەت ڕوانگە
لەئان و ساتی خۆیدا، توانی درزێکی بچووک دروست بکات و جوڵەو نوێبوونەوەیەک لەئاستێکی
سادەو سنورداردا، لەنێو ئەدەبیات و ڕۆشنبیریی کوردی دا بێنێتە ئارا، بەڵام
بەسەرنجدان لەبانگەوازو وتارو نووسین و بەرهەمە ئەدەبییەکانی دەستەی دامەزرێنەرانی
ئەو بزوتنەوەیە لەساڵانی سەرەتای تەمەنیدا، شتێکی زۆر گرنگ و دڵخۆشکەر نابینین.
بەر لەهەر شتێ بانگەوازەکە کەتەعبیر لەئایدیاو خواست و
ویست و خەون و تەماحی ڕۆشنبیریی، ئەوانە دەکات کەواژۆیان لەسەریکردووە، زیاتر و
زۆرتر لەبەیاننامەیەکی حەماسی سیاسی و ئایدیۆلۆژی دەچێت، نەک مانیفێستی
بزوتنەوەیەکی ئەدەبی و ڕۆشنبیریی کەمەبەستی نوێکردنەوەی، بیرو وتەو کرداری قۆناغێک
بێت و سەوداسەری لەگەڵ پێشهات و ئەگەرەکانی داهاتوودا بکات.
بۆنمونە
لەپەرەگرافی یەکەمدا، ئەم دەستەواژەیە دەخوێنینەوە:(هەر ڕاپەڕینێک لەمێژووماندا
تەقیبێتەوە، هەرزوو لەکوانووی ئەدەبیماندا تاوی سەندووەو بیرو هۆشی ڕۆڵە هۆشیارو
شۆڕشخوازەکانمانی بەجۆرێک جۆشداوە کە....). یاخود (ڕەشەبای ناحەزی داگیرکەران.... قوتابخانەی ئێمە، قوتابخانەی نەتەوەو
ژیانە.... ئەو بابەتە ئەدەبیانە، هەرگیز بۆ زۆربەی نەتەوە نەژیاون و لەئازارو
ئاواتی چەوساوەکانی نەگەیشتوون). یان ( نووسەرو شاعیری ئەمڕۆ، شانبەشانی پیشەی
نووسین و شیعر وتنی، کارگێڕیشە.. شۆڕشگێڕیشە.. جەنگاوەریشە... ئێمە نووسینمان
مرۆڤی کورد ئەینوسێت، بۆیە بۆ نەتەوەی کورد ئەبێتە مەشخەڵ و ... هتد).
ئەم بانگەوازە ئەوەندەی بۆن و بەرامەی بەلاغێکی عەسکەری
لێدێت و غەرقی عمومیاتە، ئەوەندە وەک بانگەوازێکی ئەدەبی و ڕۆشنبیریی نابینرێت
کەستراتیژی سەرەکی نوێبوونەوەو دەسپێکێکی تازە بێت، بەمەبەستی دروستکردنی
دابڕانێکی مەعریفی و بوژاندنەوەی کایەی کلتووری.
لەڕاستیشدا
ئەوانەی بزوتنەوەکەیان سەرپێ خست، هەندێکیان نەئەوەندە نەفەس درێژییان هەبوو تاسەر
بەردەوام بن، نەتوانای داهێنان و فیکری و ڕۆشنبیریشییان بەو ئاستە بوو کەبتوانن
گۆڕانێکی چۆنایەتی، لەبواری شیعرو چیرۆک و لێکۆڵینەوەدا دروست بکەن.
هەربۆیە پێموایە
لەناو بزوتنەوەی ڕوانگەدا شێرکۆ بێکەس، وەک شاعیرێکی تەنیا باڵ مایەوەو وەک تاقانە
دەنگی ڕوانگەییەکان، کەتوانی بەدرێژایی چل ساڵ لەدوای دەرچوونی بانگەوازەکە، درێژە
بەکاروانی داهێنان و نوێبوونەوەی شیعری
خۆی بدات و ئەو قۆناغە شیعرییەش، بەناوی خۆیەوە تاپۆ بکات.
ئێستا دوای نیو
سەدە لەبڵاوبونەوەی بانگەوازی (ڕوانگە)، کاتیەتی هەڵسەنگاندن و خوێندنەوەو
شرۆڤەکردن، بۆ ئەو بزوتنەوەیە بکرێت کەبەو تەقەلا بچکۆلانەیەوە، سەنگ و قورساییەکی
زۆر لەخۆی زیاتری پێدرا.