کەلتور

(گۆران)ی شاعیر: لە سێبەری خەیاڵدا

12:01 - 29/03/2020 384 جار خوێندراوەتەوە

ئازیزم، كامەران:
(1) دوێنێ هەر كە كتێبەكەت بۆ ناردم، دەستم بە خوێندنەوەی كرد. سەرەتا سوپاست دەكەم، كە ئەم نووسخەیەت بۆ ناردم و پاشتر كە قەدەغەی هاتوچۆ تەواو بوو، نووسخە كاغەزییەكەیشی بەدەست دەهێنم.. لە ئێستادا بە هیچ شێوەیەك لەماڵ ناچمە دەر و دەرودووكانیش داخراوە تا بچمە كتێبفرۆشییەكان..

(2) گۆران: سێبەری خەیاڵ، كتێبێكی سەرنجڕاكێشە و خوێندنەوەی ئاسانە. من بۆخۆم ئەوەندەم خۆ بە گۆرانەوە سەرقاڵ نەكردووە، بەڵام هەستئەكەم زۆربەی ئەوەی لەبارەیەوە نووسراوە ڕووكەشانە و دووبارەیە و هێشتا نەچووینەتە قووڵاییەكانی بیركردنەوەی ئەم شاعیرەوە.. كتێبەكەی تۆ لەوەدا زۆر باشە، كە نەهاتوویت ڕوانگەیەكی ئەكادیمیی ووشك بۆ دووان لەسەر گۆران و شیعرەكانی هەڵبژێریت.. خراپییەكەشی لەوەدایە كە نەهاتوویت لە یەك لایەنی گۆران وردبیتەوەو تێیدا قاڵبیتەوە.. بەڵكو ویستووتە لە هەرشتێكی گۆران، لەوێچێك بنووسیت. من لەمە تێدەگەم، چونكە تۆ تەكنیكێكی ئەوتۆت لە نووسیینی ئەم كتێبەدا ڕەچاوكردووە، كە ڕێگەی ئەمە دەدات.

(3) بەڵام دەبێت دەستخۆشیت لێبكەم كە نەهاتوویت بەشێوەیەكی ئەكادیمیانە لەسەر گۆران بنووسیت.. ئەوانەی بەم شێوەیە و لە چوارچێوەی باسی زانستییدا لەسەر گۆرانیان نووسیبێت و من بینیبمن، جگە لە د. سامان عزەدین، كە خۆشمدەوێت و لێوەی فێربووم، ئەویش لە بەشی دووەمیی كتێبەكەیەوە، (چونكە ماڵی ئاوابێت لەبەشی یەكەمدا ئەوەندەی لەسەر دەروونناسی نووسیوە، گۆرانت بیر دەباتەوە)، دەنا زۆربەیان لەوانەی من بینیومن، خراپیان نووسیووە و گۆرانیان بە هەمان دەردی ڕوانگەی ئەكادیمی بردووە، كە ئەو ڕوانگەیە لە خۆیدا و لە زانكۆكانی ئێمەدا بۆ ئەدەب، لەبار چووە..
(4) لە ڕاستییدا بەشێكی زۆری ئەوەی گوایە لەسەر شیعر لە ڕۆژگاری ئێستەی ئێمەی كوردا دەنووسرێت، قسەكردنە لەسەر شاعیرەكان نەك شیعرەكان.. بۆیە شیعر كە زمانی شوناس و بوونی ئێمەیە، غەدرێكی زۆری لێدەكرێت. تۆ لەم كتێبەتدا، كەمتر غەدرت لە شیعرەكانی گۆران و گۆران خۆیشی كردووە و ویستووتە شتگەلێك بڵێی كە هیی خۆت بن.. ئەوەش زۆر گرنگە، مرۆڤ خۆی توێژینەوە بكات نەك پێشتر بڕیاری دابێت كە چی ئەڵێت و دەگات بە چی. بەڵام من كەسایەتی گۆرانیشم زۆر بۆ گرنگە.. چونكە وەك مرۆڤێك لە ڕۆژگاری خۆیدا زۆر تۆمەتی بۆ هەڵبەستراوە و چەوسێنراوەتەوەو جوێنی پێدراوە و كەرامەتی شكێنراوە.. ئەوەش گۆرانی بەرەو تۆران و زویرییەكی بوونخوازانە بردووە كە لە وشەكانی و ڕستەكانیدا ئەمە بە ڕوونی دیارە و تۆش لەدەرگای ئەم باسەت داوە.
(5) ئەو تەڕوبڕیی و خۆماننەییەی لە كتێبەكەتدا هەیە، وێڕای هەڵەی ڕێنووس و تایپكردنیش، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ڕوانگە خودییەی كە سێبەری بەسەر بۆچوونەكانتدا كێشاوە و جێگەیەكی باشی بۆ خەیاڵ كردۆتەوە، كە گۆرانێكی تایبەت بە خۆتمان پێ ئاشنا بكاتەوە. لەگەلێك شوێنیشدا، ئەو گفتوگۆ خەیاڵییانە چونكە پشتئەستوورن بە بەڵگە و خوێندنەوەی میراتێك لەسەر گۆران، ئەوەندە لە گۆرانی واقیعی نزیك بوویتەوە، وەكئەوەی گفتوگۆی ڕاستەقینەبێت و گۆرانت زیندووكردبێتەوە و بیدوێنیت.. بۆ ئەمەیان زۆر ئافەرین، كە ئەو بوێرییەت داوەتە خۆت، كە لە خۆیدا ئازادیی توێژینەوەیە، ڕووبەڕووی گۆران ببیتەوە
(6) ئەو بەشانەی نووسین لەسەر گۆرانم بەدڵ نین، كە تۆ و ئەوانیتریش لەسەر تەكنیكی شیعری گۆران نووسیویانن و دەیانكەنە بەڵگە لەسەر نوێخوازییەكەی.. بەبڕوای من گۆران پێش ئەوەی بە نوێكردنەوەی تەكنیكیانەی شیعر، ببێتە نوێخواز، لە ڕوانگە و بیركردنەوەیدا نوێخوازییەك هەیە، كە ئەویش پەیوەندیی بە دوو لایەنەوە هەیە. تۆش هەردووكیت بە پەلە باسكردووە. یەكەم، گۆران لە بەرهەمهێنانی جوانیناسیی كوردییدا شاعیرێكی مەزنە و ڕوانگەیەكی داوینەتە دەست بۆ ئەوەی لێوەی تەماشای جوانیی ژن بكەین و ڕوانگەیەكیش بۆ ئەوەی لێوەی جوانیی سرووشتی كوردستان ببینین..
(7) لەمەشدا جیاوازیی هەیە: گۆران بەشەرمەوە ژن تەماشا دەكات و كەچی نییەتی گەیشتنیشە بە ژن. ئەم وەسفەی بۆ ژن هەمیشە ئیرۆتیكیانەیە و جوانترە لەوەی حەز و مەیلی جنسیانەی بۆ ژن بخاتە ڕوو.. ئێمە سوور دەزانین گۆران لەسەر ژن و گەیشتن بە ژن، ئەم بانەوبانی كردووە و لێدانی خواردووە! كەچی لە شیعردا ژن دەبێتە بابەتێكی ئیرۆتیكیانەی گۆران نەك زەوقییانە و سێكسیانەی ڕووت.. ئەم ڕوانگە ئێستاتیكیە بۆ ژن پێشتر لە شیعری ئێمەدا بەو جۆرە نەبووە، هەرچەندە گۆرانیش زۆر شەرمنانە باسی ژن دەكات..
(8) دووەم بناغەی ئێستاتیكی شیعری گۆران، ئەوەیانە كە پەیوەندیی بە ڕوانگەی ئەوەوە بۆ سرووشت هەیە، كە ئەمەشیان تەواوكەری ئەوەی یەكەمیانە.. گۆران سرووشت ڕووت دەكاتەوە و بەتەواوی دەیبینێ، چونكە هیچ سانسۆرێكی كۆمەڵایەتی و ئایینیی نییە تا سڵی لێبكاتەوە و نەهێڵێت وەك تەماشاكردنەكەی بۆ ژن، نەپەڕێتەوە بۆ بینینی سرووشت.. بۆیە گۆران لەودیو سرووشتەوە جارێكی دیكە ژنمان بیر دەخاتەوە و لە وەسفەكانیشیدا بۆ كچی هەورامان ئەمە بە ڕوونیی دیارە.. بۆ من، گۆران لێرەوە نوێخوازە چونكە ڕوانگەیەكی ئێستاتیكی كوردیانە لەسەر هەردوو بنەمای تەماشای ژن و بینیی سرووشتەوە بەرهەمدەهنێت.. لێرەدا گۆران تاقانە و شاعیرێكی هەتا بڵێی نەمرە.. وەك تۆش نووسیوتە ئەو شیعرانەی بۆ ئەوە دەبن چەندین جار بخوێنرێنەوە و ڕاڤەیان بكەین..
(9) ڕەهەندێكی دیكەی نوێخوازیی لە بەشێك لە شیعرەكانی گۆراندا، ئەوەیە كە تۆ بە نیگەرانی و خەمۆكی و ماتەمینی وەسفت كردووە.. ئەوە ڕاستە، گۆران زۆر غەمبار و تەنانەت ڕەشبینیشە. ئەمەش پەیوەندیی بە تێڕوانینی ئەوەوە هەیە بۆ كوردبوونی خۆی.. گۆران لە بەشێكی زۆری شیعرەكانیدا وێنەی جۆربەجۆر بۆ كورد دەكێشێت: "میللەتێكی مەزڵوومە، ئیشكەر و ڕەنجكێشە، بەڵام نەزان و قەومێكی بەسیت"یشە.. گۆران لە وێناكردنەكانیدا بۆ كورد، جێگیر نییە و ئەمەش لە سەرەتای چوونییەوە بۆ زیندان دەستپێدەكات. بەتایبەتی لە دەقی (لەبەندیخانەدا) ئەم ڕوانگە و جیهانبینیەی گۆران خۆی دەردەبڕێت و غەمگینییەكەی دەخاتە چوارچێوەی نائومێدییەكی یاخیگەرانەوە. ئەو لە بوونی خۆی وەك شاعیر و وەك كوردێك، نائومێدە، بەڵام نائومێدییەكی یاخیگەرانە و ڕەخنەگرانە.. تەنانەت لە بەشەكانی دوایی دەقی بەندیخانەدا بە ئاشكرا دەڵێت: (نەئادەمیم/ نە نیشتیمانیم/ نەئەندامی ئەم كۆمەڵەم/ نە كوردستانی) و پاشتریش ئیتر ڕووی زاری شیعریی لە مرۆڤ وەردەگێڕێت و ڕوو لە مانگ و ئەستیرە و هەورەكان دەكات و دێڕە شاكارەكەی خۆی بەیان دەكات: (ئەی تریفەی مانگی سپی دەركی دەلاقە/ با پیس نەبی، خۆت مەدە لەم كوردی عێراقە!)
(10) ئەم ڕوانگەیە خوخوێندنەوەیەكی شاعیرێكی یاخیی و نائومێدە كە جێی سەرنجی منە و ئەمەش ئەو ڕوانگەیەیە من گۆرانی پێدەخوێنمەوە.. ئەوەشت جوان نووسیوە كە دەڵێی كەسانیتریش لەو بڕوایەدا بوون كە شیعری دەروێش عەبدووڵڵاكەی هەر باسی خۆیەتی.. منیش لەو بڕوایەدام لە ئاستی دەروونی و دەلالیدا بەتایبەتیش لەبەر ناوی (عەبدوڵا) كە ناوی گۆران و ئەو دەروێشە شمشاڵژەنەش بووە، كە گۆران لە ڕێگەی وێناكردنییەوە، وێنەی خۆی بەرجەستە كردووە.. گۆران بەم دوو مانایە شاعیرێكی نوێیە و هەڵگری ڕوانگەیەكی ڕەخەنەگرانەی ماتەمگێڕانەیە بۆ كۆمەڵگە و نەتەوەی خۆی و بایی ئەوەش بوێریی هەبووە ئەم هەستەی دەرببڕێت.. دەنا فۆرمی شیعری بەتەنیا شاعیرێك ناكەنە نوێخواز ئەگەر بیركردنەوەیەكی بەرز و پڕۆژەیەكی تایبەتی بۆ هەندێك مەسەلەی گرنگی ژیانەكی نەبێت.. گۆران لە ئێستاشدا بۆ ئێمە گرنگە، كە ڤایرۆسی كۆڕۆنا خەریكە لە ناخەوە بێزار و لە ژیان پەستمان دەكات. شیعری گۆران جوانییەكانی ژیانمان پێدەناسێنێتەوە و ئەمەش سەرەتای ئومێدێكە..
دووبارە دەستخۆشیت لێدەكەم
ڕێبوار سیوەیلی 21/3/2020 هەولێر

سۆشیال میدیا

ڕۆژنامەی زەمەن

Advertisement