شێتەکانی هەولێر
03:36 - 04/12/2021
یووسف مەنتک- کولتووری زەمەن
لە کوێوە دەست پێبکەم؟
خۆ منیش یەکێک لە شێتەکانم
کە ڕاستی دەڵێم
حەمە شێت:
تەواوی کلتووری هەولێری
لە کۆل کردبوو
ئەستوور
هێندە ئەستوور
ئەستوورتر لەگۆپاڵەکەی
مەمەندە شێت:
بێدەنگی
کۆنی جل و عەرەبانە کۆنەکەی
کۆن
بە قەدەر
قەڵای هەولێر
لیکاوەکەی
درێژ
بە قەدەر
دیجلە و فورات
هەیاسە شێت:
بێ موبالەغە
قەوەت و هێزی
هەولێر بوو
بەخۆکە:
بێوەی و بەستەزمان
بێ زەڕ
دواجار
سەریان بڕی و
جاش کوردان
بە دیاری بۆ
دیوانی خاوەنشکۆیان برد
جومعە شێت:
سیگاری سەر لێوی
بێوەیی و بەردی دەستی
کە ڕای نەدەوەشاند
دوا قسەی
خوشکتان بگێم
شاکرە شێت:
بنیشتی نێو دەمی
جووینی
کاغەزەکانی ئەرشیفی
هەولێر بوو
دارای حەمەی سابیری:
باوکی جاش و خائین بوو
ماڵ و موڵک لای گرنگ نەبوو
بوتلێ عەرەقی فەل
هەموو دنیای بوو
تا ئەوێ ڕۆژێ
لەبن دیواری هوتێل دنیا
لە سەرما
ڕەق هەڵگەڕا
موحسینەشێتی پۆڕیجەی
خەیاری نێو دەمی
دەنگی تڕی ڕۆژە ڕێیەک دەڕۆیی
شێتەکان چون
عاقلمەندیشمان نین
بۆ ئێستا
چی بکەین؟
ڕاستگۆیان شێتن
ڕەخنەگران شێتن
دڵسۆزان شێتن
شێتەکان چون
عاقڵمەندیشمان نین
بۆ ئێستا
باشە چی بکەین؟
Die Irren von Hewler
Wo soll ich anfangen?
Am Ende bin ich auch nur einer der Irren
Wenn ich die Wahrheit ausspreche
Der Irre “Heme”:
Die gesamte Kultur Hewlers
Hatte er sich auf die Schultern geladen
Massiv
So massiv
Massiver noch als sein Gehstock
Der irre “Memend”:
Schweigen
Mit seinen alten Kleidern und seinem alten
Wagen
Alt
So wie
Hewlers Zitadelle
Ein Speichelfaden
So lang
Wie Tigris und Euphrat
Der irre “Heyas”:
Ohne Übertreibung
War er Hewlers
Kraft und Stärke
Der irre Bexoke:
Harmlos und schweigsam
Ohne schlechte Züge
Am Ende
Hackten sie ihm den Kopf ab
Und kurdische Verräter
Brachten ihn als Geschenk
Zu ihren Lehnsherren
Der irre “Cum´e”:
Die Zigarette an den Lippen
Harmlos mit dem Stein in der Hand
Den er nie geschwungen hätte
Seine letzten Worte waren:
“Eure Schwestern soll ich ficken!”
Der irre “Shakir”:
Zwischen seinen Zähnen
Schob er den Kaugummi hin und her
Er war das Dokumentarchiv Hewlers
Der irre“Daray Heme Sabiri”:
Sein Vater - ein Kollaboratuer und Verräter
Besitz und Reichtum waren ihm gleich
Eine Flasche gepanschter Schnaps
War ihm die ganze Welt
Bis zu jener Nacht
Als er vor dem Hotel “Welt”
Vor Kälte
Zu Tode fror
Der irre “Muhsin Poricey”:
Eine Gurke im Mund
Der Lärm seiner Darmwinde
Hielt den ganzen Tag an
Auch wenn die Irren
Nicht mehr unsere Vordenker sind
Was können wir
Für das Jetzt denn tun?
Die Wahrhaftigen sind irre.
Die Kritiker sind irre.
Die Ehrlichen sind irre.
Auch wenn die Irren
Nicht mehr unsere Vordenker sind
Was können wir
Für das Jetzt denn tun?
دیوانههای اربیل
از کجا آغاز کنم؟
من هم یکی از دیوانهها هستم
که سخن حق را میگویم
حمه دیوانه:
همهی فرهنگ اربیل را
بر دوشش گرفته بود
قطور
آنقدر قطور
قطورتر از عصایش
ممندِ دیوانه:
سکوتش
کهنگی لباس و چرخدستیاش
کهن
مانند قلعهی اربیل
لعاب دهانش
دراز
بهاندازهی
دجلهو فرات
هیاس دیوانه:
بدون اغراق
نیرو و هیبت اربیل بود
بخو کوچک:
آرام و زبان بسته
بدون زیان
در پایان
سرش را بریدند و
خائنین کورد
بهمثابهی هدیهای
برای قبلهی عالم فرستادند
جمعه دیوانه:
سیگارِ روی لبش
بیآزاری و سنگهای توی دستش
که به نشانهی تهدید
تکان میداد
نهایت حرفش این بود: عمهتان!
شاکر دیوانه:
آدامس داخل دهانش
جویدن
کاغذهای آرشیو اربیل بود
دارا حمه سابیر:
پدرش خائن و رسوا بود
مال و ملک برایش مهم نبود
یک بطری نوشیدنی فل
همهی جهانش بود
تا روزی که
کنار دیوار هتل دنیا
از سرما
یخ زد
محسن دیوانهی پوریجه
خیار گازگرفتهی داخل دهانش
صدای گوزش فرسخها میرفت
دیوانهها رفتند
عقلا هم که نداریم
برای اکنون
چهکنیم؟
راستگوها دیوانهاند
منتقدین دیوانهاند
دلسوزها دیوانهاند
دیوانهها بار سفر بستند
عقلا هم نداریم
برای اکنون
آخر چهکنیم؟
ئێوارانی ڕاین
خۆم و عەلاگەیەکی
نێتۆی
پڕاو پڕ لە بیرەی
گەرم
ڕاین شانزشتراسەی
سەر ڕاین
هەمیشە پڕاوپڕ لە
پۆلیس
شەڕ و کێشەی
پەنابەرانی
سەرگەرم
پێشمەرجی شەون
پیرەژن و سەگەکانیان
پایسکیلسوارەکان
ڕێبوارەکان
یەکتر دەبڕن
کەشتییە بار
هەڵگرەکان
پڕن لە نهێنی
هەرزەکارانی عاشق
لێرەو لەوێ
جانتاکانیان پڕ
ماچ دەکەن بۆ ماڵەوە
ژمارەی ڕێبوارەکان
نادیارە
هەر یەکە و
گرفتێکی
لە کۆڵ کردووە
خانوو، خێزان، جۆپ
سەنتر
کار، ئیقامە،
زمان، دیپۆرت
ئێوارانی ڕاین
ئێوارەی
پەنابەرانە
پیاوەکان،
عەرەبانەی منداڵ پاڵ دەنێین
ژنەکان سەریان
لەناو مۆبایلەکانیانە
بۆ شتێکی بزربوو
دەگەڕێن
ڕاینیش ئارام
جارناجارێک نەبێت
کەشتییەک خۆی
ڕادەوەشێنێ
یان
پەنابەران پڕی
یەکدی دەدەن
خوێن لە لەشی
یەکدی هەڵدەسوون
هەرزەکارەکان
دەقیژێنن، هاوار
دەکەن
مەیخۆرەکان،
مەستن، دەڕشێنەوە
بوتڵەکان دەشکێنن
پۆلیسەکان پڕ ئیشن
تا درەنگ دابێت
پڕ ئیشتر دەبن
ئێوارانی ڕاین
هەموو کەسێک
ئیشێکی هەیە
پۆلیسەکان لە
هەمووان پڕ ئیشترن
Êvarên Rayinê
ez û kîsikek ê Nettoyê
tije ji bîraya germ
cadeya rayn şanz a rayinê
her tim tije ji polîs
şerr û kêşeya
penaberên sergerm
li benda şevê ne
pîrejin û kûçikên wan
siwarê duçerxeyan
rêwî
bi kêlekên hev re derbas dibin
keştîyên barhilgir
tije nîhênî ne
nûciwanên 'aşiq
li vir û li wir
çenteyên xwe tije maç dikin ji bo malê
hejmara rêwiyan ne diyar e
her yek ji wan kêşeyek
daye ser milê xwe
xanî, xêzan, ofîsa kar
kar, îqame, ziman, vegerandin
êvarên rayinê
êvarên penaberan e
mêr, 'ereboka zarokan pal didin
jin, serê wan di nav telefona wan de
li tişteke wendabûyî digerin
rayin jî aram
her carê jî nebe
keştîyek xwe pêde berdide
yan
penaber şerê hevdu dikin û
xwînê ji laşê hevdu diseyînin
nûciwan
diqîjînin, hawar dikin,
meyxur, mest in, vedireşin
şûşeyan dişkînin
polîs têrkar kar in
hetanî derengtir dibe
hê têrkartir dibin
êvarên rayinê
her kes kareke wî heye
polîs ji hemûyan têrkartir in
Abende am
Rhein
Nur ich selbst mit einer Plastiktüte
Angefüllt mit warmem Bier
Am Rhein, an der Schanzstraße am Rhein
Stets verstopft von Polizisten
Von Kämpfen und Problemen
Hitzköpfiger Flüchtlinge
Sie sind die Essenz der Nacht
Betagte Damen und ihre Hunde
Fahrradfahrer
Vagabunden
Kreuzen einander
Frachtschiffe
Beladen mit Geheimnissen
Teenagerliebe hier und da
Füllen Ihre Handtaschen mit Küssen für den
Heimweg
Die Zahl der Streunenden ist unermesslich
Ein jeder schleppt
Seine Sorgen mit sich
Wohnung, Familie, Jobcenter
Arbeit, Aufenthalt, Sprache, Abschiebung
Die Abende am Rhein
Es sind die Abende der Asylanten
Die Männer schieben Kinderwägen
Die Frauen tauchen Ihre Köpfe in Smartphones
Sie suchen nach etwas Verlorenem
Und der Rhein fließt ruhig dahin
Nur von Zeit zu Zeit
Schaukelt ein Schiff auf seinen Wellen
Oder
Asylsuchende geraten aneinander
Quetschen das Blut aus ihren Körpern
Die Teenager kreischen, rufen um Hilfe
Betrunkene Zecher erbrechen auf den Straßen
Zerschlagen Flaschen
Die Polizisten leiden
Und je später es wird
Desto mehr leiden sie
Diese Abende am Rhein
Ein jeder ist beschäftigt
Und die Polizisten leiden am meisten von
allen
غروبهای راین[1]
خودم و پلاستیکی باد کرده
پر از نوشیدنیهای گرم
راین
شانزشتراسه[2]ی سوار بر راین
همیشه مملو از پلیس
جنگ و جدال
پناهجویانِ سرگرم
لازمهی شب اند
پیرزنها و سگهایشان
دوچرخهسواران
رهگذرها
در هم میگذرند
کشتیهای باری
سرشار از راز هستند
جوانان عاشق
اینجا و آنجا
کولهپشتیهایشان را از بوسه پر میکنند برای خانه
تعداد رهگذرها بیشمار است
هر کدام مشکلی را
به دوش گرفته است
خانه، خانواده، ادارهی کار
کار، اقامت، زبان، دپورت
غروبهای راین
غروبهای پناهجویان است
مردها، کالسکهی بچهها را هل میدهند
زنها سرشان در موبایلهایشان است
دنبال چیزی گمشده میگردند
راین هم آرام؛
جز دفعاتی اندک که
یک کشتی تکانی به خودش میدهد
یا
پناهجویان به همدیگر هجوم میآورند
بدن همدیگر را با خون رنگین میکنند
جوانان
فریاد میزنند، داد میزنند
میخوارها، مست اند، استفراغ میکنند
بطریها را میشکنند
پلیسها پر کارند
تا زمان به پیش میرود
پرکارتر میشوند
غروبهای راین
هر کسی کاری دارد
پلیسهااز همه پرکارترند
وەرگێڕانی بۆ زمانەکانی: کرمانجی باکوور ڕێنووسی لاتینی
موحسین ئۆزدەمیر، بۆ فارسی سپیدە س. بۆ ئەڵمانی هۆزان عەبدولکریم.
7- رود راین در آلمان
[2]-خیابانی در آلمان کنار رود راین