هەواڵ

سەمفۆنیای سەحرا

12:59 - 13/02/2020 146 جار خوێندراوەتەوە

عومەر سەید

دەمەو مەغریب، ئەو دەمەی خۆر دەبێتە پرتەقاڵێکی رەنگ زەرد، کە عەینی رووخساری شۆڕە ژنێکی سیل گرتوو دەرئەکەوێ. دوا نەزەر دەبڕێتە سارا و یەک پارچە دەیکاتە تابلۆیەکی پڕ سیحر و ئاسمان بە سوورێکی جوان و ترسناک دەنەخشێنێ. ھەموو حەیات بە شێوەی رەنگ و شەوقی ئاڵتوونین دەردەکەوێ. پیاوێک لە ساتی ئاڵتوونیی بیابانەوە، وەک خەونێک وەک حەقیقەتێکی تاڵ دێتە بوونەوە. پیاوێک سەر و ریش چەرموو، قەد و قامەت رێک. بەنێو تەپوتۆزی وەھمی زەمەندا، بەنێو رەنگی رژاوی ئاڵتوونیی خۆردا، دێتە دەرەوە و  دەکەوێتە نەرمە پیاسە. پیاوێک لە کەوا و سەڵتەیەکی ئەرخەوانیدا، نەرم نەرم، بە بیابانی نەرمدا پیاسە دەکات. مەلای جەباری بە ھەر چوار لای خۆیدا دەڕوانێ، دوور دوور و ھیچ بەدی ناکات. ئەوەی ھەیە سێبەری ئەرخەوانیی خۆیەتی درێژ بە بیاباندا کشاوە. ھێشتا حەشامات بێدار نین. مەلا سەرگەردانە و وەک ھەمیشە چاو لە رێی بێڕێیە و دەڕوانی، نە درەختێک و نە لاپاڵێک تا شان دابدات. سەحرای تەخت و ساف، دوور و بڵاو بە حەیاتدا رژاوە. 


مەلای جەباری، لە فەراغی سەحرادا، لە فەراغی زەمەندا، لە نێو ھارمۆنییەتی رەنگی مەغریبدا، بە سەما دەکەوێت. وەک موریدەکانی مەولانا، باڵی واڵا دەکات و بە دەوری خۆیدا دەخولێتەوە. کەواو سەڵتەکەی دەکشێ بە رەنگداو لەگەڵ خولانەوەیدا، ھەموو کەون دەوەستێ. رۆحی پەمەیی مەخلووق بێدار دەبێتەوە. رۆحی ژن و پیاو و منداڵی شڕۆڵ و مەرگ غەریب، لە شێوەی گێژەڵۆکەی نێو بەحر، میسلی ھالەی دەوری کەوکەبی زوحەل، پێکڕا دەکەونە خولانەوەی ھاو ئاڕاستە بە دەوری مەلادا، خولانەوەی عەکسی زەمین.


مەلای جەباری بە دوو دەستی واڵاو ملی خوار بەسەر شانی راستیدا، گوێی دەزرنگێتەوە.
 - شەوەن خەڵوەتن ماڵ بێ ئەغیارەن
ئالەم گشت وەتەن دووس خەبەردارەن
مەلاش لە گەڵ خولانەوەی فڕینا، دەنگی لێ ھەڵدەبڕێت:
- ئیرادەم ئیدەن وەی کەلپووسەو
شەو ناڵێن وەشەن وەلای دووسەوە


مەلا لە چەقی بازنەی رەنگ پەمەییدایە، لەسەرخۆ و بە ریتمی ئیقاعی عیشق و مەحبەتی تەجەلا دەبزوێ. لەگەڵیدا حەشامات سەفاسەف بە دەوریدا حەلقەیان بەستووە، عەینی خەرمانەی ماھن.
کچانی سیمین، بەدەن و نازک بەدەن، سەر و قەد و لەنجە تەزەرون. کوڕانی نەرگس نیگاە و ساق سەمەن و رومەت گوڵ. تفڵی بەرێئوو پڕ جەمال، میسلی لالەی نوور، پیری بە ویقار میسلی مورید، بە دەوری خۆیان و بە دەوری مەلادا دەخولێنەوە.


لە چاوی مەلاوە گریە بە خوڕ دێتە خوار، ھەر وەکو عەینی بەھار، بە باوشی واڵاوە بانگ دەکات:
- وەرن ئەولادەکانم وەرن، وەرن کناچە و کوڕەکانم وەرن. دڵ موزمەحیلی دەردە وەکو دیدە لە نمدا، حەیران و پەرێشانە وەکو قەترە لە یەمدا.
مەسەلی حاڵم لە ئەشکەنجەی غەمدا، وەک ناڵە لە نەیدا، وەکو نالە لە قەڵەمدا، غەریب و بێ کەس و زار و فەقیری دووری وەتەن، جگەرسووتاو و ماڵوێران، سەرگەردانە قافڵە.
مەلا لە چەقدایە عەینی سەرۆکی ئۆرکسترا، مەخلووق لە دەوریدایە عەینی کۆرس و مۆسیکاژەن. سەرۆک بەدەم دەورانی عیشقەوە چیلکەی ئەکسیری دەستی رادەوەشێنێ و سەر ھەڵدەبڕێ رووە و خۆر و دەڵێ:
- قوربانی سووری رێگەتم ئەی تیشکی خۆش مروور، ئەی پەیکی شارەزا بە ھەموو مەوتنی قەومی وادی و باغ و جەوەڵ، گاھێ دەبیی بە رۆح و دەکەی باوەشێنی دڵ، گاھێ دەبیی بە دەم دەمێنی دەمی غوروور. وەک ئاھەکەم دەوان بە ھەتا خاکی کۆیی یار، وەک ئەشکەکەم رەوان بە ھەتا ئاوی رۆخانە. 
ئەی ریازی گوڵ و میهر و مل و لەعلی، ئەی شەوقی رۆخ و زەوقی ئێمە چی ماوە چی نەماوە، لە گوندو جەوەڵ و یاڵ و تاوێری بەرز، نێڵەو بڵێسەی ماوە باوەگوڕگوڕ، یان خامۆش و بێ تیشکە وەک چاوی من؟ دەپرسم لە حاڵی کچان و ژنانی کەو مل، پاو و پووزی بە پاوانە بە وجودن لە سەر ئاوی کەوسەری کانی، لە سەر خاکی ھەم گڵ و ھەم گوڵ، یا لە بری پاوانە وەک ئێمەن، گیرۆدەی قولاپ و ئەلقەی زنجیری قەف گەورەی غەدارانن، دەپرسم لە حاڵی دیوەخان، لە عەمباری پڕ گەنمی رەشگوڵ و قەتارەی درێژی مەڕ و ماڵات، ماون یاخود ھەموو بوونە سووتوی ژێر پۆستاڵی سەربازانی لەندەھوور؟ ئێستەش مەکانی ئاسکەیە، پێدەشتی گەرمیان، یاخۆ بووە بە مەلعەبەیی گورگ و لوورەلوور؟ داخۆ دەروونی سافە، گوڕەی ماوە رۆخانە، یاخۆ ئەسیرەو بە لێڵی دەکا عوبوور.
زیکری شێخ و سۆفیان ماون، یاخۆ مەسجید بۆتە مەزبەلە؟ سەوز و رازاوەیە بە بەرگ باغ و راغ، پڕ ھەنجیر و عینەبە چەمپەڵک؟ کانی و چەم دەزێن بە ئاو و درەخت ئاوسن بە با؟
گێژەڵۆکەی رۆحی پەمەیی ھەزاران ھەزار و ئاسمانی پڕ پەڵەی سوور و مەوجی تیشکی تیژڕەوی خۆر، ئاوێتە بە دەنگ و سەدای یەخسیر و گریەی مەلای جەباری و مەخلووق، لە فەزای گەورەی سەحرادا دەبێتە سەمفۆنیای غەدر و مەرگ و عەزاب. 
سەمفۆنیای ھەزاران ھەزار گەروو، سەمفۆنیای رۆحی مۆسیکای بە ناھەق کوژراو.
لە نێو ئۆركستراکەدا، نەیی باخەوانێک وتی:
- ئەرێ گوڵ تاجی لە سەر ناوە بێ ئێمە، چەمەن مەخمەڵی پۆشیوە؟ دێتە گوێ زەمزەمەیی بولبول و ئاوازی قومری، دێت و دەچێت عەرعەر و بانات.
نەجم و شەجەر و نەرگس و ئەنواری شکۆفە،
جیلوەی چەمەن یەعنی زەمین بووە بە سەماوات؟ 
شمشاڵە شوانێکیش بە ئاخ و کەسەرەوە دەڵێت:
- هەی کەرێکم بوو، چ پەیکەر؟ تەی کەری هەوراز و لێژ، سینە پان و مووچە کورت و شانە بەرز و گوێ درێژ. زەرق و زەڕاقیی وەکو خاکستەر، ئەمما بێ غوبار، بەرق و بەڕاقیی وەکو پیرۆزە، مل عەلەم شیرین قەڵەم. لێکیان کردین، من ئەوەتام نیشتەی زەقوومم و ئەو نیشتەی عەدەم.
رۆحی سپی پیرێکی بە ویقاریش، بە ریتم و رەزمی مەقامی ئای ئای گەرمیانی، کە جەرگ و دڵی دەکرد بە کەباب، دەنگی ئاوێتە بوو بە سەمفۆنیا:
- ئاخۆ ماون جاش و خائین و سەفاحانی خوێن، رووی تەڵعەتیان ماوە، یاخۆ سەرشۆڕ و شەرمەزارن. یاخۆ ئەمێستاش سەرکردەیی رەهڕەوی رەهزەنن؟
کەمانچەیەکی لە مەعشوق کراوی غەمگینیش بە ناڵە کەوت:
- ئەی سەرووی بوڵەند قەد و برۆ تاق و مەمک جووت، ئەم ئەشکە کە بەم سوورییە و  سوێرییە دەڕێژم داخی دووری تۆیە، ئاخۆ ئێستە کێ دەستی دەگاتە بەی و ناری نەگەیشتووت؟ 
سازێکی شێوە و شکڵی مێردمنداڵێکی کاکۆڵ قیتیش، بە دوو چاوی ترساوەوە خۆی ژەن:
- فەزای پڕ کەو و کوڕکوڕ و سوێسکە ماوە، ئەی قەتارەی قازیقوڵنی فەزا، ئاوازی قوڵتەکانی رەوەزەکان ماوە؟ گۆمی قووڵی چۆمەکان، خوڕڕەی ئاویان، بێستانی پڕ شەمامە و رێحانە، دەشتی کاکی بە کاکی، سەدای زەنگۆڵی ملی مەڕەکان هێشتا دێنە بەرگوێ، نەغمەی ئێوارانی گاکۆتر و چۆلەکە و تەیرولئەبابیلە ماوە؟ بای سەبای سارد و شەوی تاریکی ‌پڕ هەسارە ماوە؟ خاکی گەوهەری پڕ دۆمەڵان و پیشۆک و هەپڵۆک، پڕ گوڵ و لالەزار ماوە؟ دەپرسم لە حاڵی دایکم، مانگا بەڵەکی ماوە، چی دەکات و چۆن بێ من دەکات حەیات، تێروپڕە، یا کەنەفت و دەردەدار؟ ئەی جەیش و جاش و جحووش ماون، یا بەر تیغی تۆڵە کەوتوون؟ ئەی تووخودا خەریک بوو لە بیرم چێ، شەم و رێحانە و بەناز و نەسرین، خونچە و خەجێ و خەرامان، کەنیشکەکانی ئاوایی، خەپانەی مەمک خڕ چییان بە سەرهات، ماون یا نەماون؟ 
تەنبوورە ژنێکیش هاواری دەکرد:
- با ئەربابی وەفا بێن، لێرەمان نەجات بدەن، هەموو موحتاجی خاک و بێڵ و پاچین.
دەنگی فوغان و جۆش و خورۆشی جەمیعی خەڵق، بە ئەکسیری دەستی مەلا دەبوو بە مۆزیک. 
دیسانەوە مەلای جەباری، چەشنی چەلۆیەکی پڕ غەم و پڕ غوربەت هاتە گۆ:
- دیدەم وەک گوڵ سوورە، پڕ شەونمی ئەشکە، بۆ گریەیی ئێوە منیش هێندە دەگریێم، هێندە دەڕێژین تا بەرزی قەد و قامەتی چیایی وڵات. بەڵام ئەمە دونیایە گەهێ سوورە و گەهێ شین.
کە خۆر ئاوا دەبێ و فەزا دەبێ بە زەڵمات. مەلا هەڵدەکشێ دەبێ بە مانگ، مەخلووق بە خەرمانەی دەوری. ئەوەی دەمێنێتەوە تا نەفخی سوور،
سەدای ئەبەدی سەمفۆنیایە، هەر دێت و هەر دەڕوا  و هەر دەبێت.

سۆشیال میدیا

ڕۆژنامەی زەمەن

Advertisement