دیمانە

"دەمانەوێت ئەنەکەسە بگەڕێتەوە رۆژئاوا بەڵام پارتى ناهێڵێت"

10:56 - 12/01/2020 372 جار خوێندراوەتەوە

سازدانی: هێمن حەسەن

عەبدولکەریم عومەر، بەرپرسى پەیوەندییەکانى دەرەوەى ئیدارەى خۆسەر لە رۆژئاواى کوردستان، لە چاوپێكەوتنێكی “زەمەن”دا دەڵێت: دەیانەوێت ئەنەکەسە بگەڕێتەوە رۆژئاواى کوردستان و بەشداربێت لە ئیدارەو هەسەدە، بەڵام ئەنەکەسە بیانوو دەهێنێتەوەو لەژێر فشاری پارتى دیموکراتى کوردستان نایەوێت بگەنە رێککەوتن.

زەمەن: دۆخى ئێستاى رۆژئاواى کوردستان چۆنەو ئایا هەڕەشەکان لەسەر رۆژئاوا هەر بەردەوامن؟
عەبدولکەریم عومەر: هێرشەكانى دەوڵەتى داگیرکەرى تورکیاو گروپە هاوپەیمانەکانى بۆ سەر گرێسپی و سەرێكانی تا ئەم ساتەش بەردەوامن، دەوڵەتی تورك پابەند نەبووە بەو ئاگربەستەى لەگەڵ ئەمریکاو روسیا هەیبووە، چونكە دەیەوێت ڕۆژئاوای كوردستان بەتەواوەتى داگیر بکات و هێرشەکانى رانەگرێت، بەڵام گەلانى باکورى سوریا لە بەرانبەر ئەم هێرشانە خۆڕاگرییەكی مەزنیان هەیەو گەلى ئێمە نایانەوێت داگیرکارى قبوڵ بکەن، ئەردۆغان دەیەوێت دەستكەوتی گەلی كورد لەناوبەرێت و ئەو دەستكەوتانەی كە لە باكوورو خۆرهەڵاتی سوریا گەلی كورد بەدەستی هێناوە لەناوبچێت، دەیەوێت خاکى رۆژئاواى کوردستان رادەستى گروپە چەتەکانى خۆى بکات، بۆیە تائێستا ڕەوشەكە لەژێر هەڕەشەو هێرشدایەو بەردەوامە.


زەمەن: ئەم ماوەیە ئیدارەى خۆسەر دەرگاى گفتوگۆى بە رووى ئەنەکەسەدا کردەوە ئەم پرسە بە کوێ گەیشت؟
عەبدولکەریم عومەر: پێشتر بەیاننامەیەکمان بڵاوکردەوەو بانگهێشتى سەرجەم لایەنەکانى رۆژئاوامان کرد بە ئەنەکەسەشەوە، ئێمە لەگەڵ چارەسەرکردنى کێشەکانین، چی پێویستە لەم دۆخەدا کە لەناوچوونى دەستکەوتەکان لە ئارادایە دەبێت بیکەین پاراستنى ئەو دەستکەوتانە ئەرکى هەموومانە، ئەنەکەسە ئەگەر دەیەوێت کێشەکان چارەسەر بکات و بیەوێت بەشداربێت لەو ئیدارەیەى هەیە بابێت دەرگا کراوەیەو گفتوگۆ دەکەین، هەم مەزڵوم کۆبانى دەستپێشخەرى کردووەو لەگەڵیان دانیشتووە هەم ئێمەش وەک ئیدارەى خۆسەر دەستپێشخەریمان کردووە، چەند دیدارو کۆبوونەوەیەک هەبوون، بەڵام ئەوان مەرجی وا دادەنێن کە مرۆڤ سەیرى دەکات دەزانێت مەبەستیان رێککەوتن نییە.


زەمەن: هۆکارەکە چییە کە ئەوان ناڕازین؟
عەبدولکەریم عومەر: ئێمە هیچ دەرفەتێکمان نەهێشتووەتەوە بۆ ئەنەکەسە تا بیانوو بدۆزێتەوە بۆ رێکنەکەوتن، ئەوان خۆشیان نازانن بۆچى رازى نین، لە راستیدا لەوە تێگەیشتووین ئەنەکەسە دەیەوێت رێککەوتن بکات و بگەڕێتەوە رۆژئاواى کورستان، بەڵام هەندێک لایەن هەن کە نایانەوێت ئەنەکەسە لەگەڵ ئیدارەى خۆسەر رێکبکەوێت، بەڵام ئەمە سیاسەتێکى هەڵەیەو دژ بە کوردە، ئەوان کە خەمى رۆژئاواى کوردستانیانە با بێن خەبات بکەن و بەشدار بن لەم ئیدارەیەى هەیە وەک هەر لایەنێکى تر ماف و ئەرکى هەیە لە رۆژئاواى کوردستاندا، بەڵام لە دوورەوە قسەکردن و رەخنەگرتن هەڵەیە.


زەمەن: کێن ئەو لایەنانەى کە ناهێڵن ئەنەکەسە لەگەڵ ئێوە رێککەوتن بکات؟
عەبدولکەریم عومەر: پێویستە ئەوان بڕیار لەدەستى خۆیان بێت و نەچنە ژێر پەڕو باڵى هیچ لایەنێکەوە، چونکە ئەوان ئەرک و مافیان لە رۆژئاواى کوردستانە، ئێمە دەڵێین کە پارتى بڕیار بۆ ئەوان دەدات و پێیان دەڵێت چى بکەن و چی نەکەن، ئەوەش سیاسەتێکى هەڵەیەو زیان بە گەلى کورد دەگەیەنێت، ئێستاش گفتوگۆ لەگەڵیان بەردەوامە دیدارو کۆبوونەوە هەن هیوادارین ئەوان خۆیان یەکلایی بکەنەوە، ئێمە وتوومانە ئەوان ئازادن لە کارى سیاسى لە رۆژئاواى کوردستان سەرجەم زیندانییەکانیان بۆ ئازاد کراوە، دەتوانن بارەگاکانیان بکەنەوە، بێن بەشدارى لە ئیدارەى خۆسەرو بەڕێوەبەرایەتیەکان بکەن، هێزەکانیان ببنە بەشێک لە هەسەدە، کاتێک هەموو مەرج و لەمپەڕەکان لابراون بۆ گەڕانەوەیان پێویستە ئەوانیش بیانوو نەهێننەوەو کەسیش تۆمەتبار نەکەن.


زەمەن: هەوڵەکانى تورکیا بۆ گۆڕینى دیموگرافیاى ناوچەکە بە کوێ گەیشتووە ئایا دەستیپێکردووە؟
عەبدولکەریم عومەر: گۆڕینى دیموگرافیاى ناوچەکە لە داگیرکردنى عەفرین و جەرابلوسەوە دەستى پێکردووە، دەوڵەتى تورک ئەو ناوچانەی کە داگیریکردوون دیمۆگرافیاى گۆڕیوەو خێزانى چەتەکانى خۆى لێنیشتەجێ کردوون زمانى کوردی و پێکهاتەکانى دیکەى قەدەغە کردووە، زمانی تورکی و بەکارهێنانی پارەی تورکی سەپاندووە، ئاڵای تورکیای لە نەخۆشخانەو خوێندنگاو تەواوی شوێنە گشتیەکان هەڵکردووە، جگە لەمانەش دزی، تاڵانکردن، ڕفاندن و بازرگانیکردن بە ئەندامەکانی لەشی هاوڵاتیانی مەدەنی ئەنجام دەدات.


زەمەن: داواتان لە روسیاو ئەمریکا نەکردووە رێگرى لە گۆڕینى دیموگرافیا بکەن؟
عەبدولکەریم عومەر: داوامان لە هەردوولا کردووە رێگرى لە گۆڕینى دیموگرافیاى ناوچەکە بکەن، چونکە گۆڕینى دیموگرافیا کارى ئەوانیش بۆ چارەسەرکردنى قەیرانى سوریا قورس دەکات، چونکە ئەوان دەڵێن ئێمە دەمانەوێ قەیرانى سوریا چارەسەر بکەین، ئەگەر ئەوان دەیانەوێت ئەوە بکەن ئەوا نابێت رێگە بە گۆڕینى دیموگرافیا بدەن، چونکە دەرگا بە رووى شەڕی ناوخۆیی سوریا دەکاتەوە، بۆیە لەسەر ئەو بنەمایە داوامان لە ئەمریکا بەتایبەت روسیا کردووە رێگە لە دیموگرافیاى سەرێکانى و گرێسپى بگرێت.


 زەمەن:  ئەو دوو ئاگربەستەى ئەمریکاو روسیا لەگەڵ تورکیا کردیان بۆ جێبەجێ نەبووە؟
عەبدولکەریم عومەر: قبوڵكردنی ئاگربەست دەبێت لەسەر بنەمایەک بێت، كە رێگرى لە كۆمەڵكوژی و داگیرکارى بگرێت نەک کۆمەڵکوژى زیاتر بکات، پێویست بوو هاوپەیمانان دەرفەتێك بۆ كورد بڕەخسێت بگەڕێتەوە سەر خاكی خۆی، ئێمە گرنگی بە دانوستان و گفتوگۆ لەگەڵ ڕوسیاو وڵاتانی ئەورووپا دەدەین، ئەو ڕێككەوتنانەی كە كراوە بەتایبەتی لەنێوان ڕوسیاو توركیا بە دڵی ئێمە نەبوو، بەڵام قبوڵمان کرد بۆئەوەى رێگرى بکەین لە کۆمەڵکوژى و داگیرکارى زیاتر لە رۆژئاواى کوردستان. ئەمەریكاو ڕوسیاو سوریا دەبێت ئەو سنوورانە بپارێزن، نابێت هیچ دەرفەتێک بە هاتنە ناوەوەی دەوڵەتى تورک و چەتەکان بدەن. 


زەمەن: کەواتە ئەم پرسە چارەسەر دەبێت؟
عەبدولکەریم عومەر: ئێمە وتوومانە پرسی گەلى کورد لەگەڵ سوریا پرسێكی سیاسییەو دەبێت بە گفتوگۆ چارەسەر بكرێت  ئێمە لایەنگرى ئاشتى و دانوستانین، نەمانوتووە بەشەڕ چارەسەر دەبێت، وتوومانە لەگەڵ تورکیاش بە گفتوگۆ دەتوانین کێشەکانمان چارەسەر بکەین و نیگەرانیەکانیان کۆتایی پێ بێنین، بەڵام تورکیا دوژمنایەتى و لەناوبردنى گەلى کوردى هەڵبژاردووە، هێرشەكانی توركیا بەمەبەستی كۆمەڵكوژی و گۆڕینی دیمۆگرافیای ڕۆژئاوای كوردستانە، دەبێت بەرانبەر بە داگیركاریی توركیاو چارەسەرییەكی سیاسی، خەباتێكی جددی بكرێت، باكورى سوریا، پارچەیەكە لە سوریاو دانەبڕاوە لێی، بۆیە دەبێت چارەسەرێكی سیاسیی بۆ بدۆزرێتەوە، کە ئێمە ئەو چارەسەرییەمان خستووەتە بەردەم سوریاو هاوپەیمانان و روسیاش.


زەمەن: دوای ئەوەى ئەمریکا کشایەوە لەسەر سنورەکان پەیوەندیتان لەگەڵ ئەوان چۆنە ئایا هیچ بەڵێنێکى نوێ هەیە لەلایەن ئەوانەوە بۆ پاراستنى ئەو ناوچانەى بەدەست کوردەوە ماوە؟
عەبدولکەریم عومەر: ئەمەریكا لێكدانەوەكانی بە هەڵە دەرچوو وایزانى داعش لەناوچووەو مەترسى نەماوە، بەڵام کە چالاکییەکانى داعش زیادیان کرد ئینجا بۆیان دەرکەوت مەترسى داعش سەرى هەڵداوەتەوە، ئێمە لەو کشانەوەیەى ئەمریکا زۆر نیگەران بووین، دەبوایە ئەمەریكا بەرگرى لە گەلی ئێمە بکردایە، بەڵام ئەوان بەجێیان هێشتین و تەسلیمى تورکیاو چەتەکانیان کردین، کە سەدان قوربانى لە شەڕڤانان کەوتەوەو خاک و ماڵ و حاڵى گەلى ئێمە وێران کران و تاڵان کران، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەمریکا دەرفەتى ئەوەی هەیە قەرەبووی ئەو هەڵەیە بکاتەوە ئەویش بە راگرتنى هێرشەکانى تورکیا بۆ سەر رۆژئاواى کوردستان و دۆزینەوەى چارەسەرێکى سیاسى بۆ سوریا کە تیایدا کورد ماف و داواکارییەکانى پارێزراو بێت.


زەمەن: گفتوگۆکانتان لەگەڵ رژێمى سوریا چى بەسەرهات گەیشتوونەتە هیچ رێککەوتنێک؟
عەبدولکەریم عومەر: چەند دیدارو کۆبوونەوەیەک لەگەڵ رژێم هەبوو، بەڵام رژێمى سوریا نایەوێت کێشەى کورد چارەسەر بکات، حکومەتى سوریا دەیانەوێت هەموو شتێک رادەستی ئەوان بکەین وەک ئەوەى هیچ نەبووبێت، چارەسەر لاى ئەوان واتە گەڕانەوە بۆ پێش ٢٠١١، بەڵام هەرگیز ئەوە قبوڵ ناکەین هەزاران شەهیدمان داوە بۆ ئازادکردنى خاک و گەلەکەمان، گەورەترین رێکخراوى تیرۆرستیمان لەناوبردووە، ئێمە پرۆژەمان داوەتە رژێم کە تایبەتمەندى ئیدارەى رۆژئاواى کوردستان و هەسەدە لەبەرچاو بگیرێت، ئێمە نامانەوێت سوریا دابەش بکەین، بەڵکو دەمانەوێ بە تایبەتمەندى خۆمانەوە لە سوریادا هەبین، پێمانوتوون بەبێ رەچاوکردنى ئەم تایبەتمەندییە قەیرانى سوریا چارەسەر نابێت.

سۆشیال میدیا

ڕۆژنامەی زەمەن

Advertisement