ئیدارەی خۆسەری ڕۆژئاڤا – ئایا کۆتایی هات؟ ڕەهەندی ناوچەکە و نێودەوڵەتی
1/19/2026 7:10:00 PM
د. ڕێبوار فەتاح
هێرشی ئەم مانگە - جەنیوەری ٢٠٢٦، بۆ سەر خاکی ڕۆژئاڤا (باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا)، کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆلی هەسەدەدا بوو، بە سەرکەوتنی ڕژێمی سوریا و ڕێککەوتنێک کۆتایی هات، کە ڕاستەوخۆ دەچێتە نێو دڵی حوکمڕانیی خۆسەری کوردەوە:
.
• شەڕڤانانی هەسەدە دەبێ وەك تاکەکەس تێکەڵی سوپای سوریا و هێزی ئەمنی ڕژێم بکرێن.
.
• دامەزراوەی مەدەنیی حەسەکە تێکەڵی ڕژێمی سوریا دەکرێن، هەروەها ڕژێم کۆنتڕۆڵی دەروازەی سنوور، کێڵگەی نەوت و غاز و کەمپی زیندانی داعش دەگرێتە دەست.
.
ئەمە مانای چیە:
• بڕبڕەی پشتی سەربازیی ئیدارەی خۆسەری کورد (هەسەدە) هەڵدەوەشێندرێتەوە.
.
• ئیدارەی مەدەنی (پێکهاتەکانی ڕێڤەبەریی خۆسەر - AANES لە بەشێکی باکووری ڕۆژهەڵاتدا دەخرێتە ژێر ڕکێفی دیمەشقەوە.
.
• کۆنتڕۆڵی دەرامەت و سنوور — بنەمای ڕاستەقینەی ئۆتۆنۆمی — دەگوازرێتەوە بۆ ڕژێمی دیمشق.
.
کەواتە، ئیدارەی خۆسەری کورد "بە شەوێك لەناو نەچووە،" بەڵکو لە ناوەڕۆك بەتاڵ دەکرێتەوە: سوپایەکی کەمتر، کۆنتڕۆڵێکی کەمتر بەسەر خاکدا، کۆنتڕۆڵێکی کەمتر بەسەر دەرامەتدا و پشتبەستنی زیاتر بە دیمەشق.
.
ئایا ئەمریکا دەستبەرداری هەسەدە دەبێ؟
.
ڕۆشنە:
،
• هەسەدە وەك هێزێکی پاڵپشت لەلایەن ئەمریکاوە هاوکاری کرا بۆ شەڕی دژی داعش.
.
• کاتێك سوپای سوریا بەرەو ڕەقە و ناوچەکانی دیکەی هەسەدە پێشڕەوی کرد، ئەمریکا لە ڕێی سەربازیەوە هیچی نەکرد بۆ ڕاگرتنی دیمەشق.
.
• کارتی فشاری واشنتۆن خەریکە کەمدەبنەوە، لە کاتێکدا ڕژێمی سوریا بە پاڵپشتی ڕووسیا و بێدەنگیی ئەوانی دیکە، قووڵتر دەچێتە نێو ناوچەی پێشووی هەسەدەوە.
.
• ڕاپۆرتەکەی ڕۆیتەرز سەبارەت بە ڕێککەوتنی تێکەڵکردن بە ڕوونی دەڵێ: سوپای سوریا کۆنتڕۆڵی تەواوی گوندەکانی دێرەزووری گرتە دەست دوای پاشەکشەی هەسەدە، و ئەمەش لە ڕێی ڕێککەوتنی نێوان دیمەشق و هەسەدەوە بوو، نەك بە گەرەنتی ئەمریکا.
.
کەواتە:
.
• ئەمریکا لە بە زاری بە فەرمی "واز لە هەسەدە ناهێنێ."
.
• بەڵام بە کردە، قبووڵی ڕێککەوتنێك دەکات کە تێیدا هەسەدە لەنێو ڕژێمی سوریادا دەتوێتەوە و ڕۆڵی سەربەخۆ لە دەست دەدات.
.
• بە واتایەکی دیکە: ئەمریکا پاشەکشە دەکات لە پاراستنی ئۆتۆنۆمیی کورد، و زیاتر بۆ بەڕێوەبردنی قۆناغی گواستنەوە بەرەو ڕژێمێکی نێوەند دەچێ نەک ڕێگرتن لێی.
.
چۆن تورکیا، ئێران و ڕووسیا ئەنجامەکە دیاری دەکەن؟
.
ڕووسیا:
.
ڕووسیا مێژووی درێژە لە گوشارکردن بۆ دووبارە گەڕانەوەی کۆنتڕۆڵی ڕۆژئاڤا لەلایەن ڕژێمی سوریاوە. هێرشەکەی ٢٠٢٦ و ڕێککەوتنی تێکەڵکردنی دواتر کتومت لەگەڵ ئامانجی مۆسکۆدا دەگونجێ: یەك دەوڵەتی سوریا، نەمانی سوپایەکی کوردیی سەربەخۆ، و گەڕانەوەی دەسەڵات بۆ دیمەشق.
.
تورکیا:
.
ئامانجی ستراتیژیی تورکیا هەمیشە تێکشکاندنی پێکهاتەی پەکەکە/یەپەگە/یەپەژە/هەسەدە بووە. ڕێککەوتنێك کە هەسەدە وەك هێزێکی سەربەخۆ هەڵبوەشێنێتەوە و لەنێو سوپای سوریادا بیتوێنێتەوە، خزمەت بەو ئامانجە دەکات — چیتر قەوارەیەکی کوردیی "دیفاکتۆ" لەژێر پاراستنی ئەمریکادا نامێنێ. ئەنقەرە دەتوانێ ئاسانتر لەگەڵ ڕژێمی مەرکەزیی سوریادا هەڵبکات وەك لە ناوچەیەکی ئۆتۆنۆمی بە ڕێبەرای کورد. هەروەك ئەنقەرە بە درێژی مێژوو دژی سەرەتاترین مافی کورد بووە. بگرە لەدوای گوگڵەوە دانی بە زمانی کوردیدا نا.
.
ئێران:
.
ئێران دەوڵەتێکی یەکگرتووی سوریای دەوێ لەژێر ڕکێفی دیمەشقدا، نەك ناوچەیەکی جیاکراوەی ڕاگیراو لەلایەن ئەمریکا لە باکووری ڕۆژهەڵات - ڕۆژئاڤا. پێشڕەویی سوپای سوریا بۆ ڕەقە و دێرەزوور، و تێکەڵکردنی شەڕڤانی هەسەدە، تەوەرەی دیمەشق-تاران-مۆسکۆ بەهێز دەکات و کاریگەری ئەمریکا لاواز دەکات.
.
هەر سێ وڵاتەکە — ڕووسیا، ئێران و تورکیا — سوودمەند دەبن لە کەمبوونەوەی ئۆتۆنۆمیی هەسەدە و پاشەکشەی کۆنتڕۆڵی کوردیی ڕاگیراو لەلایەن ئەمریکاوە.
.
دواتر چی لە ڕەقە، حەسەکە و دێرەزوور ڕوودەدات؟
.
لە هێرشی ئەم مانگەدا و ڕێککەوتنی تێکەڵکردنەوە، دەتوانین ڕەهەندی داهاتوو ببینین:
.
ڕەقە و تەبقە:
.
هێزەکانی ڕژێمی سوریا پێشتر شاری تەبقە، فڕۆکەخانەی سەربازیی تەبقە و بەنداوی فوڕاتیان کۆنتڕۆڵ کردووە و بەرەو شاری ڕەقە دەچن. ئەگەری زۆرە ڕەقە لە کۆنتڕۆڵی هەسەدەوە بگۆڕێ بۆ کۆنتڕۆڵی فەرمیی ڕژێمی سوریا.
.
دێرەزوور:
.
هێزەکانی سوریا کۆنتڕۆڵی تەواوی گوندەکانی ڕۆژهەڵاتی دێرەزووریان گرتە دەست دوابەدوای پاشەکشەی هەسەدە. ئەمەش بەو مانایەیە کە دەسەڵاتی هەسەدە بەسەر کێڵگە نەوتی سەرەکیدا کۆتایی دێ و دیمەشق دەیانگرێتە دەست. بنەمایەکی دیکەی دەسەڵاتی خۆسەری داڕما.
.
حەسەکە:
.
ڕێککەوتنەکە بە ڕوونی دەڵێ کە دامەزراوەی مەدەنی حەسەکە تێکەڵی ڕژێمی سوریا دەکرێن و دیمەشق کۆنتڕۆڵی سنوور، کێڵگەی نەوت و کەمپەکانی داعش دەکات. ئەمەش ئاماژەیە بۆ هەڵوەشاندنەوەی قۆناغ بە قۆناغ و بەردەوامی پێکهاتەی ئیدارەی خۆسەری (AANES) بۆ نێو دامەزراوەکانی ڕژێمی سوریا.
.
کەواتە نەخشەی داهاتووی نزیك بەم شێوەیە دەبێ:
.
• ڕەقە: لە پایتەختی هەسەدەوە بۆ شارێکی دەوڵەتی سوریا.
.
• دێرەزوور: لە چەقێکی نەوتی هەسەدەوە بۆ ناوچەی سەرچاوەی سروشتی ژێر کۆنتڕۆڵی ڕژێم.
.
• حەسەکە: لە ئیدارەیەکی بە ڕێبەرایەتی کوردەوە بۆ حوکمڕانییەکی تێکەڵاو، و پاشان بەرەو حوکمڕانییەکی تەواو سەر بە ڕژێمی سوریا.
.
لێرەوە بەرەو کوێ دەچین؟ ئەویان پرسیارێکی سەختترە.
.
لە ڕووی دەروونییەوە، کورد هەست بە لە دەستدان و خیانەتی قووڵ دەکات؛ لە ڕووی سیاسییەوە، پێ دەنێتە نێو قۆناغی لێکترازان، نادیار و خۆگونجاندنی زۆرەملێوە — بەڵام چەمکی سەربەخۆیی کورد هەر دەمێنێتەوە و بە ئەگەری زۆرەوە بەهێزتریش دەبێ.