بەڵێ بۆ بڕیاری دادگای کارگێڕی سلێمانی؛ نا بۆ تەعریبی شار
10/22/2026 12:26:00 PM
سابر مەحمود قادر
لە کاتێکدا پاراستنی ناسنامە و دیمۆگرافیای کوردستان بەرپرسیارییەکی نیشتمانی و یاساییە، بڕیاری دادگای کارگێڕی سلێمانی بۆ هەڵوەشاندنەوەی فەرمانی پارێزگاری سلێمانی، هەنگاوێکی گرنگە لە ڕێگەی پاراستنی مافی هاوڵاتیان و سنووردارکردنی دەستدرێژییەکانی لە پشت پەردەی بڕیارە کارگێڕییەکانەوە.
بەپێی ئەو زانیارییانەی لەبارەی ئەم بابەتەوە باس دەکرێت، کۆچی بەربڵاوی عەرەبەکان بۆ سلێمانی پەیوەندی بە فەرمانێکی پارێزگاری شارەوە هەبووە لە ساڵی ٢٠١٦، بە سەرۆکایەتی د. ئاسۆ فەریدون. ئەم ڕەوتە، بە تایبەتی ئەگەر ببێتە هۆی ئاسانکاری بۆ تۆمارکردنی موڵک بە ناوی کەسانی نیشتەجێی دەرەوە، تەنها بابەتێکی کارگێڕی نییە؛ بەڵکو دەتوانێت ڕەهەندێکی دیمۆگرافی و نیشتمانیی مەترسیداری هەبێت.
جیاوازییەکی بنەڕەتی هەیە لەنێوان هاتنی هاوڵاتیانی عەرەب بۆ گەشتوگوزار و نیشتەجێبوونی ئاسایی، لەگەڵ هەر ڕێکارێک کە ببێتە هۆی گۆڕینی دیمۆگرافیا و ئاسانکاری بۆ دەستکەوتنی موڵک بە شێوەیەکی نایاسایی یان نادادپەروەرانە. کەس ناتوانێت مافی گەشتوگوزار و نیشتەجێبوونی ئاسایی بە گۆڕینی دیمۆگرافیا تێکەڵ بکات.
لەو چوارچێوەیەدا، هەڵوەشاندنەوەی فەرمانەکە لەلایەن دادگای کارگێڕی سلێمانی، ئەگەر بەو شێوەیەی باس دەکرێت پشت بە بنەمای یاسایی بەستبێت، دەبێتە هەنگاوێک بۆ پاراستنی یاساییبوونی بڕیارە کارگێڕییەکان و بەرژەوەندیی هاوڵاتیانی سلێمانی. ئەم بڕیارە بە تایبەتی بۆ ئەو کرێچییانە گرنگە کە لە ژێر فشاری بازاڕی موڵک و بەرژەوەندیی سەرمایەدارانی نزیک لە دەسەڵاتدا دەژین.
لە بەرامبەردا، ئەگەر سەرۆکایەتی دادگای تێهەڵچوونەوەی سلێمانی بە شێوەیەک مامەڵە لەگەڵ بڕیارەکە بکات کە بەها و کاریگەرییە یاساییەکەی لاواز بکات، ئەوا پرسیارێکی گرنگ لەبارەی سەربەخۆیی دادوەری و ڕێزگرتن لە بڕیارە دادگاییەکانەوە دروست دەبێت. هەروەها، بێدەنگی لە بەرامبەر پەکخستنی دادگای تەمییز بۆ ماوەی سێ مانگ، ئەگەر پشتڕاست بکرێتەوە، پێویستی بە ڕوونکردنەوە و هەڵوێستێکی بەرپرسانە هەیە.
سلێمانی تەنها ناوچەیەکی جوگرافی نییە؛ بەڵكو بەشێکە لە ناسنامە و مێژووی کوردستان. پاراستنی ئەم ناسنامەیەش نە بە دروشم، بەڵکو بە یاسا، دادپەروەری و بەرپرسیاریی دامەزراوەکان دەکرێت.
*پارێزەری خانەنشین