هەواڵ

سەرهەڵدانی دیکتاتۆری‌ لە دیدی «دۆستۆیڤسكی»یەوە

01:57 - 13/07/2019 75 جار خوێندراوەتەوە

زەمەن: نەجات نووری

 

دۆستۆیفسكی لەگەڵ هەر دەقێكی دا بە دەیان پرسیارو تێڕامانی قووڵەوە دێتە گۆ‌و خوێنەران‌و بیرمەندان لە ناو رۆحی مرۆڤدا دەخاتە بەرەم گومانی گەورەوە، ئەم رۆمانووسە مەزنە ئەوەندە قووڵ لە مرۆڤ ‌و كێشەكانی گەیشتبوو كە تاكو ئێستاش كەم كەس ئاوا دەتەوانن بەو بیرە گەورەیەوە خوێندنەوە بۆ مرۆڤ ‌و كردارەكانی بكەن‌و لە بوونی مرۆڤ بدوێن. پێدەچێت مرۆڤی وەها خوێندبێتەوە كە مرۆڤ بوون بۆ ئەو دەكاتە گومان‌و دڕندەیی، بۆ دۆستۆیفسكی مرۆڤ ئەو بوونەوەرەیە كە لە ویست‌و ئیرادەی خوداو چاكە یاخی بووە، لە بوونی خۆی رایكردووە‌و بۆتە هێنانەدی ئەو گەمە ترسناكانەی كە خۆی پێ كۆتایی دێنێت، لەناو سەرگەردانی خۆی‌و بێ ویژدانیدا مرۆڤ بوونی خۆی ون كردووە.

 

بەڵام ئەمجارە لەم دەقەدا (بێگانە) دۆستۆیفسكی بە جۆرێكی هێجگار قووڵ‌و گران دەمانخاتەوە بەردەم ئەو پرسیارەی كە بۆ دەبێت مرۆڤ خۆی ببێتە هۆكاری هێنانەدی دەسەڵاتە كوشندەو مەرگهێنەرەكان.

 

لە ناو ئەم دەقەدا مرۆڤ دەخاتە بەردەم ئەو پرسیارەی كە گرانە هیچ كەسێك بە ئاسانی بۆی وەڵام بدرێتەوە، پرسیاری هێز، ئەو هێزە نادیارو بچووكانەی كە ئەگەر گەمژەیی‌و نەزانی‌و بێ ئیرادەیی مرۆڤ خۆی نەبێت، هیچ كەسێك نایانكاتە هێزی گەورەو ستەمكارو بەدەسەڵات... لەم دەقەدا دۆستۆیفسكی لە مرۆڤ رادەمێنێت، رامانێك كە دەمانخاتە ناو بێ ئاگایی گەلێك مرۆڤەوە، ئەو مرۆڤانەی كە خۆیان هەمیشە لە گەلێك لای جیهاندا هەن‌و خۆیان هۆكارن‌و دەبنە پەلكێشی ئەو هێزە لاوازو بچووكانەی كە بەسەر مێژ‌و‌و بیرو ئەخلاقی خۆیاندا وەكو ستەمكار دەیان سەپێنن.

 

 

رۆمانی (بێگانە) یان رۆمانی (گوندی ستێپانچیكۆڤۆ‌و خەڵكەكەی) ئەو دەقە بوو كە لەم ماوەیەدا خوێندمەوە، رۆمانێكی دۆستۆیڤسكی، رۆمانێك كە گرانە زۆركەس بتوانێت بیخوێنێتەوە، یان لە كۆتایدا لێی تێبگات، دەقێك كە دەبێ خوێنەری زیرەك‌و ئازا لەگەڵیدا هەڵبكات، بۆ من لەناو ئەو كتێبانەی كە لەم ماوەیەدا خوێندمنەوە ئەم رۆمانە بوو، كە تا بڵێیت بێزارترین‌و گرانترین دەقێك بوو كە زۆركات وای لێدەكردم واز لە خوێندنەوەی بهێنم‌و لە زۆرشوێندا دەبوو بگەمە ئەو باوەڕەی كە ناتوانم هیچی لێ تێبگەم‌و بزانم چی دەڵێت‌و لە كۆێدا شتێكم پێ دەڵێت، بەڵام چونكە خۆم عاشقی ئەو دەقانەم كە ماندوكەرو گرانن بۆ خوێندنەوە، وازم لێ نەهێنا‌و لەگەڵیدا گەیشتمە كۆتایی، بەڵام تا تەواوم كرد لەگەڵ شەڕی دۆستۆیڤسكی‌و ویست و هێزی مرۆڤ دا، منیش لەپەلوپۆ كەوتم. پێیشم سەیربوو كە كەس لە رۆشنبیرو خوێنەرەكانی ئێمە تاكو ئێستا لەم دەقە نەدواون‌و قسەیان لەبارەوە نەكردووە، چونكە ئەم دەقە پڕ لە مانای رۆشنگەریی ‌و هەڵێنجانی بیری ستەمكاری‌و لێوردبوونەوە بۆ رۆحی ئەو مرۆڤانەی كە سەیر خۆیان رادەستی كەسە بچوك‌و لاوازەكان دەكەن، دەقێكە كە دەكاتە گرنگیدان بە هۆش‌و بیری مرۆڤ لە ئاستە جیاجیاكاندا. 

 

ئەم دەقە خودی دۆستۆیڤسكی دەكاتە یەكێك لەو رۆماننووسانەی كە ناكرێت وا زوو لەبیر بكرێت، بە تایبەت بۆ نووسینی ئەم رۆمانە، دەقەكە دەتخاتە بەردەم هەست‌و بیری ئەو مرۆڤانەی دواجار بە بچووكی دێن‌و دەبنە ناو ‌و دەسەڵاتدارێك كە جیهان ‌و كۆمەڵگە و تاكەكان دەشێوێن، دۆستۆیڤسكی هێجگار قووڵ لە هێزی مرۆڤ راماوە لەم دەقەدا، بەڵام لەژێر گێڕانەوەیەكی بێزارو وشكدا، لێرەدا دەقەکە دەبێتە وەڵامێكی قووڵ بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارانەی كە دەبێت ئێمەی مرۆڤ چۆنچۆنی بەرگەی ئەو هێزە بچووك‌و لاوازەنەی دەرەوەی خۆمان بگرین كە وردە وردە دێنە ناو كایەكانی ژیانمانەوە‌و ئیتر بە هەموو گەمژەی خۆیانەوە دەبنە هێزێكی كوشندەو لەکۆتاییدا دەست بە سەر هەست‌و ئیمان‌و باوەڕ‌و پارەو خێزان‌و بووناماندا دەگرن‌و دەمانكەنە كۆیلەی خۆیان‌و لە هێزێكی بچووكەوە دەبنە دەسەڵاتدارێكی ستەمكارو چەوسێنەر لە ژیانماندا. ئاخر سەیر دۆستۆیڤسكی لێرەدا لەبەردەم بوونی مرۆڤێكی وەكو (فوما فۆمیچ) رامان دەگرێت، مرۆڤێكی كوێلە ئاسا‌و لاواز‌و بێ كەس‌و بێلانە، بەڵام دواتر دەبێتە هێزێكی كوشندەو مەرگهێنەر، چەند قووڵ لەم دەقەدا دۆستۆیڤسكی ئاماژە بە ویستی هێز دەكات، هێزێكی بچووك كە ئیتر هەموو دەسەڵاتدار ‌و خاوەن پیشەو خێزانەكان كۆنترۆڵ دەكات‌. ئەو هێزەی كە لە دەرەوەی ئێمەوە دێت‌و لە نەزانی‌و بێ ئیرادەیی كەسانی ترەوە دەبێتە ئەو هێزە شەڕخوازەی كە ئیتر هەموومان دەهاڕێت‌و دەمانكاتە كۆیلەو ملكەچی خۆی، بەبێ ئەوەی ئێمە بتوانین بە گژیدا بچینەوە، دەقەكە لە سەر ویستی هێز كار دەكات، ئەو ویستە پوچ‌و بێ ناوەی كە دۆستۆیڤسكی لێی هەموومان بە ئاگا دێنێت‌و پێمان دەڵێت:

 

ئێوە لە هەچ پلەو پۆستێكدابن، سەر بە هەر خێزان‌و بنەماڵەیەك بن، چەند دەوڵەمەندو خاوەن پارەبن، بەڵام دەبێت لەوە بەئاگابن كە لە دەرەوەی ئێوە هێزی تر هەیە، چەند بە بچووكی بزان دواجار داتان دەڕمێنێت‌و دەبێتە سەرگەورەو هێزی ستەمكار بۆ تەمەنتان... لەم دەقەدا دۆستۆیڤسكی پێمان دەڵێت ئێمەی مرۆڤ لە زۆر لای جیهاندا سەیر لە گەلێک هێزی شاراوە لە دەرەوەی خۆمان بێ ئاگاین‌و نازانین بۆچی ئێمە لەوپەڕی هێزی خۆماندا تەسلیم بەم جۆرە هێزە نادیارە كوشندانە دەبین؟ ئەم پرسیارە لەم دەقەدا دەبێتە كوشندەترین پرسیار كە دۆستۆیڤسكی لێمان دەكات‌و بێ وەڵامین لە ئاستیدا تاكو ئێستا.

 

 

كە لە خوێندنەوەی ئەم رۆمانە بوومەوە، بە خۆم وت: دەبێ چەند (فوما فۆمیچ)ی بچووك لەناو ئێمەدا هەبن‌و بێن‌و بە لاوازی خۆیانەوە ببنە بوونەوەری ستەمكارو چەوسێنەر، دەبێ بە دۆستۆیڤسكی بڵێم گەورەم بڕوا بەوە بهێنە كە زۆر كەسی وەكو (فوما فۆمیچ)ەكەی ناو دەقەكەی تۆ لەناو ئێمەدا هەن‌و بە هەموو لاوازی خۆیانەوە هاتن‌و بە هێزە فشۆڵ‌و بچوكەكەی خۆیانەوە دەستیان گرت بە سەر هەموو ئیرادەو بوون‌و تەمەنماندا‌و تا مردن دەبێت ژێردەستەی ئەو ویستە كوشندانەبین كە لە بێ ئاگایی خۆماندا لێمان پەیدابوون‌و بوونە هێزی برین‌و ئازار لە ژیانماندا. پێت دەڵێم دۆستۆیڤسكی رێك تۆ ئەم دەقەت بۆ كۆمەڵگای ئێمە نووسیووە... دەبینیت چەند هێزی فشۆڵی وەكو (فوما فۆمیچ) گەمە بە رۆحمان دەكەن کە خۆمان دروستمان کردن.                    

سۆشیال میدیا

ڕۆژنامەی زەمەن