هەواڵ

کورد بە هەستیارییەوە لە پڕۆژە یاسای دادگای فیدراڵی دەڕوانێ

03:36 - 09/06/2019 165 جار خوێندراوەتەوە

زەمەن


پڕۆژە یاساى دادگاى فیدراڵى كه‌ پێویستبوو ماوه‌ى زیاتر له‌ 10 ساڵه‌ ده‌ربچووایه‌، تائێستا نه‌كراوه‌ته‌ یاسا‌و ئه‌م خوله‌ى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران كارى له‌سه‌ر ده‌كات. ئەویش تەنیا خوێندنه‌وه‌ى یه‌كه‌مى بۆ كراوه‌.

 

 ئه‌ندامێكى لیژنه‌ى یاسایى ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات، ئه‌گه‌ر له‌م خوله‌دا پڕۆژە یاساكه‌ په‌سه‌ند بكرێت، ئه‌وا ده‌ستكه‌وتێكى باشه‌. پسپۆڕێكى ده‌ستوورییش روونی ده‌كاته‌وه‌، له‌ ده‌ستوورى عێراقدا چه‌ندین كه‌لێن‌و كۆسپ له‌باره‌ى دادگاكه‌وه‌ هه‌یه‌ بۆیه‌ ناتوانرێت یاساكه‌ى تێپه‌ڕێنرێت.

 

 

دادگاى فیدراڵى ئه‌و دامه‌زراوه‌یه‌ى كه‌ بڕیارى كۆتایى له‌ده‌ستدایه‌ له‌باره‌ى هه‌ر كێشه‌یه‌كى ده‌ستووریى‌و ئیداریى‌و شێوازى حوكمڕانى‌و یاساكان‌و ناكۆكیى نێوان هه‌رێم‌و پارێزگاكان‌و حكومه‌تى فیدراڵ. ساڵى 2005 ‌به‌فه‌رمانى ژماره‌ 30ى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیرانى عێراق‌و به‌پشتبه‌ستن به ‌بڕیارى ژماره‌ 44ى حاكمى مه‌ده‌نی عێراق بۆڵ برێمه‌ر پێكهێنراوه‌. له‌ نۆ كه‌س پێكدێت‌و ‌تائێستا كاره‌كانى له‌سه‌ر بنه‌ماى بڕیاره‌كانى برێمه‌ر به‌ڕێوه‌ ده‌بات.

 

 

له‌ ده‌ستوورى عێراقدا كه‌ ساڵى 2005 په‌سه‌ندكراوه‌ ماده‌كانى 92، 93، 94 باس له ‌ده‌رچوواندنى یاسایه‌ك ده‌كه‌ن سه‌باره‌ت به ‌میكانیزمى پێكهێنانى دادگاى فیدراڵى‌و ئه‌رك‌و كاره‌كانى ئه‌و ده‌زگایه‌، به‌ڵام له‌ماوه‌ى سێ خولى په‌رله‌ماندا نه‌توانراوه‌ یاساكه‌ ده‌ربچێ. 

 

 

د.شۆڕش حه‌سه‌ن، پسپۆڕى یاساى ده‌ستووریى بۆ “زه‌مه‌ن”ى روونكرده‌وه‌، به‌هۆى ئه‌وه‌ى له‌ناو ده‌ستووردا ژماره‌ى دادوه‌ره‌كان‌و پسپۆڕییه‌كان له‌ناو دادگاكه‌دا یه‌كلایى نه‌كراوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ها ده‌رچوواندنى یاساكه‌ پێویستى به‌ده‌نگى دوو له‌سه‌ر سێى ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران هه‌یه‌، بۆیه‌ ناتوانرێ به‌ئاسانى یاساكه‌ى په‌سه‌ند بكرێت.

 

 

له‌گه‌ڵ ده‌ستبه‌كاربوونى خولى چواره‌م‌و هه‌ڵبژاردنى لیژنه‌كانى په‌رله‌مانى عێراق، ده‌ستكرا به‌ئاماده‌كاریى بۆ گه‌ڵاڵه‌كردنى یاساى دادگاى فیدراڵى، لیژنه‌ى كاروبارى یاسایى به‌هه‌ماهه‌نگیى لیژنه‌كانى دیكه‌‌و به ‌راوێژ‌و گفتوگۆ له‌گه‌ڵ لایه‌ن‌و پێكهاته‌كان‌و پسپۆڕانى یاسایى‌و كه‌سانى شاره‌زا ده‌ستى به‌ ئاماده‌كارى كردووه‌ بۆ ده‌رچوواندنى یاسایه‌كى گونجاو. 

 

 

د.به‌هار مه‌حمود، ئه‌ندامى لیژنه‌ى یاسایى لە په‌رله‌مانى عێراق، به‌ “زه‌مه‌ن”ى راگه‌یاند: یاساكه‌ خوێندنه‌وه‌ى یه‌كه‌مى بۆ كراوه‌‌و ئێستا لیژنه‌كه‌یان سه‌رقاڵى گفتوگۆ‌و پرس‌و رایه‌ به‌مه‌به‌ستى ده‌وڵه‌مه‌ندكردنى‌. وتیشى: “ئه‌گه‌ر له‌م خوله‌دا پڕۆژە یاساى دادگاى فیدراڵى په‌سه‌ند بكرێت، ئه‌وا دەبێتە ده‌ستكه‌وتێكى باش‌، چونكه‌ له‌سێ خولى رابردوودا نه‌توانراوه‌ ئه‌و یاسا هه‌ستیاره‌ ده‌ربچێ”.

 

 

به‌هۆى ئه‌وه‌ى دادگاى فیدراڵى به‌رزترین ده‌سه‌ڵاتى دادوه‌رییه‌ له‌عێراقدا‌و بڕیاره‌كانى مولزه‌من‌و قابیلى تانه‌لێدان نین، بۆیه‌ هه‌موو پێكهاته‌‌و لایه‌نه‌كانى عێراق به‌هه‌ستیارییەوە مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و پرسه‌دا ده‌كه‌ن‌و ناگه‌نه‌ ئه‌نجامێكى هاوبه‌ش بۆ ده‌رچوواندنى یاسایه‌كى تایبه‌ت به‌و دادگایه‌‌و نوێكردنه‌وه‌ى له‌ڕووى ئیداره‌دان‌و ژماره‌ى دادوه‌ره‌كانەوە. به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ ماوه‌ى 15 ساڵه‌ ئه‌ندامانى دادگاكه‌ هیچ گۆڕانكارییه‌كیان به‌سه‌ردا نه‌هاتووه‌‌و هه‌ندێكیان تواناى به‌ڕێوه‌بردنى كاره‌كانیان نه‌ماوه‌.

 

 

رێبوار هادى، سه‌رۆكى لیژنه‌ى كاروبارى یاسایى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران له ‌لێدوانێكى تایبه‌تدا بۆ “زه‌مه‌ن” باسى له‌وه‌كرد، بابه‌ته‌كه‌ هه‌ستیاره‌‌و ترس له‌وه‌ هه‌یه‌ لایه‌نێك یاخود پێكهاته‌یه‌ك بیه‌وێت ده‌ست بگرێت به‌سه‌ر دادگاكه‌دا‌و هاوسه‌نگیى نێوان پێكهاته‌كانى عێراق تێكبچێ، ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆى سه‌رهه‌ڵدانى كێشه‌‌و گرفتى گه‌وره‌ له‌عێراقدا، بۆیه‌ كورد گره‌نتیى ده‌وێت‌و لایه‌نه‌كانى تریش به‌هه‌مان شێوه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و پرسه‌ به‌هه‌ستیاریى‌و گومانه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن.

 

 

وتیشى: “پێشبینى ده‌كرێت له‌چه‌ند مانگى داهاتوودا لایه‌ن‌و پێكهاته‌كان بگه‌نه‌ ئه‌نجامێكى هاوبه‌ش، هه‌تا كۆده‌نگى له‌سه‌ر یاساكه‌ دروستببێ‌و ده‌نگى له‌سه‌ر بدرێت. چونكه‌ دادگاى فیدراڵى زۆر گرنگه‌‌و پێویسته‌ كاروباره‌كانى به‌یاسا رێكبخرێن‌و یه‌كلایى بكرێنه‌وه‌“.

 

 

به‌پێى فه‌رمانى ژماره‌ 30ى ساڵى 2005، ژماره‌ى دادوه‌ره‌كانى دادگاى فیدراڵى 9 كه‌سن، به‌ڵام له ده‌ستوورى عێراقدا ئاماژه‌ به ‌ژماره‌ى دادوه‌ره‌كان نه‌دراوه‌، هه‌روه‌ها باس له‌وه‌ كراوه‌ كه‌ پێویسته‌ ئه‌ندامانى دادگاكه‌ له‌ كه‌سانى یاسایى‌و پسپۆڕ‌و پیاوانى ئاینى پێكبێن، ئه‌وه‌ش گرفتێكى گه‌وره‌ى به‌رده‌مى ئه‌و یاسایه‌یه‌ كه‌ بڕیاره‌ ده‌ربچێ، چونكه‌ نازانرێت له‌سه‌ر چ بنه‌ما‌و پێوه‌رێك ژماره‌ى ئه‌ندامانى دادگاكه‌‌و لێهاتوویى پسپۆڕییه‌كانیان دیاریى بكرێ به‌تایبه‌ت پیاوانى ئایینى، كه‌ ره‌نگه‌ هه‌ر ئه‌و گرێكوێره‌ش بێ بووبێته‌ مایه‌ى گومان‌و ترسى لایه‌نه‌كان‌و به‌هه‌ستیارییەوە مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ل دۆسیه‌كه‌دا بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى نه‌كه‌ونه‌ داوه‌کەوه‌. 

سۆشیال میدیا

ڕۆژنامەی زەمەن