هەواڵ

ئەردۆغان بۆ مسۆگەرکردنی ئەستەنبوڵ ئۆجەلان بەکاردەهێنێ

02:03 - 06/06/2019 209 جار خوێندراوەتەوە

"زەمەن"


بڕیارە رۆژی 23ی مانگی داهاتوو هەڵبژاردنى شارەوانى ئیستەنبوڵ دووبارە بكرێتەوەو لەئێستاشەوە رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆمارو سەرۆکى پارتی دادو گەشەپێدان- ئەکەپە هەوڵى راکێشانى سۆزى کورد دەدات بۆ بەدەستهێنانى دەنگى زیاتر لە سێ ملیۆن کورد لەو شارەدا.

 

ئەردۆغان چەند رێگەیەکى جیاوازى گرتووەتەبەر بۆ ئەوەى متمانەو پشتیوانى کورد لە ئیستەنبوڵ بەدەست بهێنێ ئەوانیش رێگەدان بە پارێزەرەکانى ئۆجەلان بۆ سەردانى ئیمرالى، راگرتنى ئۆپەراسیۆن لەناو شارەکانى باکوورى کوردستان، راگرتنى هەڕەشەکان بۆسەر رۆژئاواى کوردستان، بەخشینەوەى پارە بە سەرۆک عەشیرەت و پیاوانى ئاینى و هونەرمەندو کەساییەتیەکان لەگەڵ چەند رێگاى تریش.

 

هەدەپە رێگەدان بە سەردانى ئیمرالى و دیدار لەگەڵ ئۆجەلاندا وەک بەرتیل و دەستەوارە لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە لێکدەداتەوە، بەڵام هەرزوو هاوسەرۆکى هەدەپە رایگەیاند، ئەمە پرسێکى تاکتیکییەو دەنگى کوردەکانى  ئیستەنبوڵ هەر بۆ جەهەپە دەبێ.

 

سزاى تەمەلى، هاوسەرۆکى هەدەپە لەچەند رۆژى رابردوو لەبەردەم فراکسیۆنى پارتەکەى لە پەرلەمانى تورکیا رایگەیاند: دەنگەکانى ئێمە بۆ دیموکراسى تورکیایە نەک بۆ زیندان و گۆشەگیرى، دیسان دەنگەکانمان بۆ جەهەپە دەخەینە سندوقەکانەوە.

 

تەمەلى ئاماژەى بەوەشکرد، بابەتەکە تەنیا ئۆجەلان نییە، بەڵکو گەلى کوردیشە لە دەرەوەى زیندان کە شارەکان وێران کراون رۆژانە سەدان کەس دەستگیر دەکرێن، گوندنیشان دەردەکەن، هاوسەرۆک و پەرلەمانتاران دەگرن، تازە پەرلەمان دەیەوێت پارێزبەندى لە پەرلەمانتارەکانى هەدەپە وەربگرێتەوە. بۆیە ئەوانە شتێک نین مامەڵەیان پێوە بکرێت.

 

عه‌بدولحه‌مید گویل، وه‌زیری دادی توركیا رایگه‌یاند: هەڵگرتنى قەدەغەکردنى دیدار لەگەڵ ئۆجەلان هیچ پەیوەندییەکى بە هەڵبژاردنى شارەوانى ئیستەنبوڵەوە نییە، بەڵکو هەوڵێکى نوێیە بۆ ئاشتى لە تورکیادا.

 

ماوه‌ی هەشت ساڵه‌ گۆشه‌گیری له‌سه‌ر عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان له‌ گرتووخانه‌ی ئیمراڵی دانراوه‌، له‌ ماوه‌ی ئه‌و هەشت ساڵه‌دا 820 جار پارێزه‌ران و كه‌سه‌ نزیكه‌كانی، داوای مۆڵه‌تی دیداری ئۆجه‌لانیان له‌ حكومه‌تی توركیا كردووه‌، به‌ڵام هیچ كامێك له‌و داواكارییانه‌ قبووڵ نه‌كران.

 

سەرحەد ڤارتۆ، بەرپرسى پەیوەندییەکانى دەرەوەى کۆما جڤاکێن کوردستان- کەجەکە بە “زەمەن”ى راگەیاند: تەنیا دیدارى ئۆجەلان گرنگ نییە، بەڵکو لە تورکیا پرسى کورد هەیە پێویستە پەیامەکەى ئۆجەلان جێبەجێ بکرێت، چونکە پرسى کوردو دیدارى ئۆجەلان بابەتێک نییە مامەڵەیان پێوە بکرێت.

 

ڤارتۆ ئاماژە بەوەش دەکات، گەلى کورد هۆشیارەو لەو سیاسەتانە تێدەگات، ئەگەر دیدارى ئۆجەلان بەرتیلیش بێ ئەوا بەرتیلێکى سادەیە، چونکە ئەوەى ئێستا هەیە دیدارى تەواوەتی نییەو دیدارەکان زۆر فلتەر کراون و لەژێر چاودێرى توندو بەربەستى گەورەدا بەڕێوە دەچن.

 

لە هەڵبژاردنەكەی مانگی ئاداری ئەمساڵی شارەوانییەكاندا، ئەكەپە شارى ئیستەنبوڵی بە جەهەپە دۆڕاند، بەڵام ئەکەپە دانى نەنا بە ئەنجامەکانداو پێداگیرى کرد لەسەر دووبارەکردنەوەى هەڵبژاردنەکە، جیاوازى دەنگەکانى دوو کاندیدەکەى ئەکەپەو جەهەپە گەورە نییەو تەنیا نزیکەى حەوت هەزار دەنگێکە، کورد دەتوانێت بەئاسانى لە بەرژەوەندى لایەک ئەنجامەکە یەکلایی بکاتەوە.

 

لەگەڵ ئەوەى جەهەپە پێویستى زۆرى بەدەنگى هەدەپە هەیە، بەڵام تائێستا ئەو پارتە هیچ دەستپێشخەرى و وەڵامدانەوەیەکى ئەرێنى بەرامبەر هەدەپە نەبووەو لەدواى هەڵبژاردنى شارەوانیەکانیش پشتیوانى هیچ پڕۆژەیەکى فراکسیۆنى هەدەپەى نەکردووە لەپەرلەماندا، هاوکات لەچەند رۆژى رابردوو گرتنى وێنەیەکى کەمال کڵچدارئۆغلۆ سەرۆکى ئەو پارتە لەگەڵ ئەردۆغان هەدەپەى نیگەران کردو کاردانەوەى زۆرى هەدەپەییەکانى بەدواى خۆیدا هێنا.

 

عائیشە باشاران، پەرلەمانتارى هەدەپە لە پەرلەمانى تورکیا بۆ “زەمەن” دەڵێت: “ئەردۆغان ئۆجەلان بۆ بەدەستهێنانى دەنگى کورد لە ئیستەنبوڵ بەکاردەهێنێ و یارى بە کورد دەکات تا وا پیشانى بدات پڕۆسەى ئاشتى لە تورکیا دەستپێدەکاتەوە، بەڵام هەدەپە رەتی دەکاتەوە بچێتە ئەو یارییەوەو کارتێکى سوتاوە”.

 

هێشتا هەدەپە بڕیارێکى یەکلاییکەرەوەى نەداوە کە ئایا دەنگ بە کاندیدی جەهەپە دەدەنەوە یان نا بەو پێیەى بەشێک لە بەرپرسانى هەدەپە سوورن لەسەر ئەوەى ئەمجارەش دەنگ بە جەهەپە بدەنەوەو بەشێکیشیان پێیانوایە سود لەم دەرفەتە وەربگیرێت و بایکۆتى هەڵبژاردنەکە بکات ئەوەش یارمەتییەکە بۆ ئەکەپە.

 

شارى ئیستەنبوڵ ژمارەی دانیشتوانەکەى ١٥ ملیۆن و ٦٧ هەزارو ٨٨٠ کەسە، کە دەکاتە ١٨٪ی دانیشتوانی هەموو تورکیا و ژمارەى کورد لەو شارەدا سێ ملیۆن و ٨٠٠ هەزار کەسەو لە هەڵبژاردنەکانى رابردوودا هەدەپە نزیکەى سێ ملیۆن دەنگى لەو شارە بەدەستهێناوە.

 

عەلى چیچەک، چاودێرى سیاسی، پێیوایە ئەگەر ئەکەپە دووبارە ئیستەنبوڵ بدۆڕێنێ. ئەوا ئەردۆغان بەرامبەر کورد هارتر دەبێ و تۆڵە لە کورد دەکاتەوە. بۆیە پێی باشە کورد پشتیوانى لە ئەکەپە بکات یان دەنگ بە هیچیان نەدات.

 

چیچەک بە “زەمەن”ى وت: “ئه‌م بڕیاره‌ی توركیا به‌ هه‌ڵگرتنی گۆشه‌گیریی له‌سه‌ر ئۆجه‌لان كاتییه‌و جگە لە بەرتیل بۆ وەرگرتنى دەنگى کورد هیچى تر نییە، بەتایبەت ئێستا ئەوان دەڵێن دیداریان قەدەغە کردووە، بەڵام رێگە بە کەسوکارى نادرێت ئۆجەلان ببینن، پارێزەرەکانیش دواى سێ جار داواکردن ئینجا چوونەتە ئیمرالى، بۆیە دیارە یارییەکى ئاشکرایە”.

سۆشیال میدیا

ڕۆژنامەی زەمەن