هەواڵ

"ئەمریکا پێی وتین وڵات نییە لە قسەمان دەرچێت ئێوە چۆن بەقسەمان ناکەن!"

05:49 - 05/06/2019 4283 جار خوێندراوەتەوە

داڕشتنەوە: ماڵپەڕی سبەی

 

رێکخەری ژوری پەیوەندییە دبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان لە بارەی کۆبوونەوەکەی پەرلەمانی کوردستان لەسەر یاسای سەرۆکایەتی هەرێم لە ساڵی ٢٠١٥دا  دەڵێت باڵیۆزی ئەمەریکا پێى وتین کە وڵات نییە لە قسەى ئێمە دەرچێت ئێوە حیزبێکى سیاسین چۆن لە قسەى ئێمە دەردەچن؟ وەڵامی ئێمە وەڵامى خودى نەوشیروان مستەفا ئەمین کە (2016) گەڕایەوە و کۆبونەوەیەکى دبلۆماسى کرد ئەوەبوو کە وتمان ئێمە بەڵێنمان بە خەڵک داوە، ئێمە پێمانوایە دەتوانین لە هەرێمى کوردستاندا سیستمێکى سیاسى بونیات بنێین.

هۆشیار عومەر عەلی، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی کەی ئێن ئێن باسی پرسەکانی پێکهێنانی حکومەت و بەشداری بزووتنەوەی گۆڕانی کرد و ڕایگەیاند  بزوتنەوەی گۆڕان بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە دەکات و دەیانەوێت ئەم بزوتنەوەیە بگەیەنینە کەناری ئارام، گۆڕان نمونەیەکى جیاواز بو لەوەى کە پرسەکانی بە حیزبى نەکردوە حیزب و حکومەتمان تێکەڵ نەکردوەو نەهاتوین تەنها بۆ گروپێکى دیاریکراو کار بکەین.

وتیشی ئەو گەلەکۆمەکەى لەسەر بزوتنەوەکە هەیە لە دواى نەوشیروان مستەفاوە بۆ ئەوەیە کە بزوتنەوەکە نەمێنێت، دواى تەزویر کردن دواى تەقە کردن دواى هەوڵدان بۆ کڕینى کەسێک لێرە و لەوێ گەشتنە ئەو باوەڕەى ناتوانن سەرى گۆڕان لێبکەنەوە سەرەکەى هەیە دامەزراوەى هەیە رێکخەرى گشتى هەیە کە نمونەیەکە زۆر گەورەیە هێزێکى سیاسى بتوانێت لە ماوەیەکى زۆر کەمدا ئەمە بکات.

دەقی چاوپێکەوتنەکە

* هەرێمى کوردستان لە دواى جەژن راستەوخۆ دەچێتە پرۆسەیەکى سیاسى تا رادەیەک قورس و هەستیار ئەویش پێکهێنانى حکومەتى هەرێمى کوردستانە کۆمێنتت لەبارەى دۆخی سیاسى کوردستان بە گشتى چۆنە؟

هۆشیار عومەر عەلی:
بێگومان ئێمە پێشتر لە قۆناغى نەوشیروان مستەفا ئەمیندا پۆلێنێکمان هەبو خودى کاک نەوشیروان ئەیکرد بۆ پرۆسەى سیاسى کە ئێمە لە (92 بۆ 94) هەوڵمانداوە دامەزراوەمان هەبێت خزمەتگوزاریمان هەبێت، چونکە ئەوکات حکومەت لێرە کشابۆوە و دامەزراوەکان نەبون کە شەڕى ناوخۆ دروست بو ئەولەویاتەکان ئەوەبون کە کۆتایی بەو شەڕە بهێنرێت ئاشتى بەرقەرار بێت کە سەدام روخێندرا ئەولەویان هەبو کە مافەکانى کورد بچەسپێنرێت لە دەستورى عێراقدا کە ئەمە بەدیهات و سەددام نەما.

کۆمەڵێک مەترسى هەبون لەسەر قەوارەى هەرێمى کوردستان نەمان، ئەولەویاتەکان بون بەوەى ناوماڵى کورد رێکبخرێتەوە و گۆڕانکارى تێدا بکرێت، ئێمە گەر بە گشتى سەیرى پرۆسەکە بکەین لە ساڵى (92) تا ئێستا بە دو ئاستدا رۆشتوە لە قۆناغێکدا پرۆسەى دیموکراسى تێدا نەبوە، چونکە هەم شەڕ بوە هەم بوە بە دو حکومەت کە بزوتنەوەى گۆڕان دروست بو هەنگاوێک یاخود بازێکى مەزنى دا بە ئاراستەى روانینێکى نوێ بۆ سیاسەت  بۆ پەرلەمان بۆ هاوڵاتی بون بۆ جیاکردنەوەى دەسەڵاتەکان بۆ ئەوەى هاوڵاتی بە ئازادى و بە کەرامەتەوە بژى، بەڵام لەگەڵ دروستبونى داعشدا هەمیشە رژێمەکانى ئەم ناوچەیە و جیهان لە دواى (11)ی سێپتەمبەر تیرۆریان کردوە بە بیانویەک شەڕى تیرۆریان کردوە بە بیانویەک بۆ ئەوەى پرۆسەى دیموکراسى پەکبخەن، ئەوەبو کە ئێمە بینیمان پەرلەمان پەکخرا، بە مانایەکى دیکە ئێمە پاشەکشەمان کرد لە روى دیموکراسییەوە، داخستنى پەرلەمان دەرکردنى وەزیرەکانى گۆڕان هەندێک کەس بە تانە بە ئێمەى دەفرۆشنەوە یاخود تانەمان لێ دەدەن کە پەرلەمان داخرا سەرۆکى پەرلەمان دەرکرا، (گەر تانەیە ئەى حەقیقەتەکە چییە؟؟) ئەمە مەدالیاى شەرەفە و ئێمە هەرگیز لە هەڵوێستەکانمان پەشیمان نین.
من چەند راستییەک رون دەکەمەوە یەکەم، ئەو کاتەى ئێمە هەوڵى گۆڕینى سیستمى سیاسیمان دەدا کۆمەڵێک لایەنى دیکە هاتن کە دواتر پەشیمان بونەوە و مەبەستیان ئەوەبو کە پەیوەندییەکانى ئێمە و پارتى زیاتر تێکبچێت ئێمە بەڵێنمان بە خەڵک دابو بۆیە سور بوین لەسەر بەڵێنەکەمان و پرۆسەکەمان و باجێکى زۆر گەورەماندا، بەڵام شتێک بو بۆ هەمو دنیا دەرکەوت بۆ ئەوروپا و بۆ ئەمەریکاش ئەوەى ئێستا ئێمە باسى ئەکەین کە گۆڕانکارییە لە هێزى پێشمەرگەدا لە پرۆسەى دیموکراسیدا کە ئەوروپا و ئەمەریکا ئیشى لەسەر ئەکەن لەئەنجامى ئەوە بو، پێشتر ئێمە نەمان ئەتوانى بە ئاسانى ئەوە بگەیەنین کە ئەم وڵاتە دیموکراسی نییە کە ئەم وڵاتە پەرلەمان تێیدا رۆڵى نییە کە پەرلەمان داخرا بۆ هەمو دنیا دەرکەوت و بەرپرسانیش چونە برۆکسل چونە پەرلەمانى ئەوروپا پێیان وترا، وتیان ئێوە پەرلەمانتان داخستوە باسى ئازادى  و دیموکراسى چى ئەکەن، ئەو کات بۆخۆتان ئەزانن شەڕى داعش هەبو ئەولەویاتەکە بۆ ئەوروپا و ئەمەریکا ئەمە بو کۆبونەوەیەک کرا لە سەر لە  ئێوارە تا بەیانى هەمو خەڵک چاوەڕێى ئەو کۆبونەوەیە بون، ئێمە دواتر باڵیۆزی ئەمەریکا پێى وتین کە بۆ ماوەیەک ئێمە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ ئەمەریکا لەسەر ئەوە تێکچو، وتیان وڵات نییە لە قسەى ئێمە دەرچێت ئێوە حیزبێکى سیاسین چۆن لە قسەى ئێمە دەردەچن؟ وەڵامی ئێمە وەڵامى خودى نەوشیروان مستەفا ئەمین کە (2016) گەڕایەوە و کۆبونەوەیەکى دبلۆماسى کرد ئەمەبو ئێمە بەڵێنمان بە خەڵک داوە، ئێمە پێمانوایە دەتوانین لە هەرێمى کوردستاندا سیستمێکى سیاسى بونیات بنێین.
ئەوەى ئێستا هەیە ئەو رێککەوتنە ستراتیژییە ئەو دابەشکارە سیاسییە ئەو دابەشکارییە جوگرافییەى کە پێشتر لە کوردستاندا هەبو بە پراکتیکى نەماوە ئێستا یەکێتى نیشتیمانى کوردستان یەک کێشەى سەرەکى هەیە ئەوەى دیکەى بیانوە، ئێمە وەک بزوتنەوەى گۆڕان بە قورساییەکى گەورەوە لەسەر بنەماى رێککەوتنێکى رێک و پێک کە دەقى پرۆژەکانى گۆڕانە دەقى قسەکانى نەوشیروان مستەفایە هەمو کەس دەتوانێت بیخوێنێتەوە و شەفاف بوە و هەمو خاڵەکانى بڵاو کراوەتەوە ئەو رێککەوتنەى دیکە خۆتان دەزانن لە ژێر فشار و لەبەر کۆمەڵێک هۆکار بڵاو کرایەوە  ئەم رێککەوتنەمان کردووە ئەگینا پێشتریش کە ئەوان هاتن داواى سیستەمیان کرد دەرکەوت تەنها بیانویەکە بۆ ئەوەى کە بزوتنەوەى گۆڕان لە پەرلەمان و حکومەتدا نەمێنێت ئەو دەقەیەى بزوتنەوەى گۆڕان لە پەرلەمان و حکومەتدا نەما ئەوان هەر باسیان نەکردەوە، چونکە سکرتێرى پەرلەمانیان وەرگرت و کارەکانى خۆیان کرد و جارێکى دیکە باسیان نەکردەوە، هۆیەکەشى ئەوەیە بزوتنەوەى گۆڕان چۆن پێشتر رێککەوتنى کردوە لەسەر بنەماى بەرنامەکەى ئەمجارەش وایکردوە، و ئێستا نەک ئێمە بگرە ئەمەریکا بەریتانیا ئەڵمانیا وە ئەوروپا بە گشتى وەک دو نمونە رێگرى سەرەکى لەم وڵاتەیا هێزى چەکدارە بۆ گۆڕانکارى ئێستا ئەوروپا و ئەمەریکا ئیش لەسەر ئەمە ئەکەن و ئەشیبینى وەزارەتى پێشمەرگە رۆژانە باسى ئەمە ئەکات کە ئەم هێزانە نابێت بمێنێت بەم شێوەیە و لە (16)ى ئۆکتۆبەریشدا دەرکەوت نەبونى هێزى نیشتیمانى وا ئەکات ئەو کارەساتە روبات کە لە مێژوى ئێمەیا یەکێکە لە کارەساتە گەورەکان و قەوارەى هەرێمە کوردستانى خستە مەترسییەوە ئەو کاتەش بزوتنەوەى گۆڕان مەترسى ئەوەى هەبو ئەم کیانە ئەبێت پارێزراو بێت بە شێوە دەستورییەکەى لە هەمانکاتدا لایەنى داراییە وەفدى فەرەنسى هاتۆتە لاى ئێمە کۆنسوڵى فەرەنسا بە دیاریکراوى ئەوان تیمێک ئەهێنن و لە هەولێریش ئەبن پشتیوانى وەزارەتى دارایی ئەبن بۆ ئەوەى لە بودجە و لە بابەتەکانى دیکەدا بۆ شەفافیەت گۆڕانگارییەکان ئاگادار بن، واتە ئەوەى پێشتر ئەمانوت لە قۆناغى ئۆپۆزسیۆن بوندا ئێستا نەک ئێمە حیزبەکانى دیکە دەیڵێن، ئەگەر کەسێک لە کوردستان نەژى بێت بۆ ئێرە ماوەیەک لێرە بێت کە سەیرى بەرپرسەکانى بۆ نمونە یەکێتى دەکەیت یان هەندێک جار پارتى دەکەین ئەوان ئێستا باسى دادپەروەرى کۆمەڵایەتى و شەفافیەت و وەک وەک ئەوەى (27) ساڵە ئێمە حکومەت بوین و ئەوان ئۆپۆزسیۆن بون، ئەوان خۆیان کردوە بە خاوەنى بەرنامەکەى ئێمە، ئێمەش هاتوینەتە سەر ئەو قەناعەتە نەک تەنها لەو ڕوەوە بەڵکو لە هێنانە پێشەوەى گەنج و خەڵکى تازەیشدا.
نەوشیروان مستەفا شۆڕش و راپەڕینێکى چاکسازى ئەنجامدا و وتى نەخێر

 

* باشە پێت وایە ئەو بەرنامەیەى کە ئێوە لە دواى دروست بونى بزوتنەوەکەتانەوە بانگەشەتان بۆ دەکرد ئێستا هێدى هێدى هاتۆتە بەرهەم و هێدى هێدى بتوانێت لەک کابینەیەدا رەنگ بداتەوە؟

 هۆشیار عومەر عەلی: من پێم وایە دەتوانین ئەمە دابەش بکەین بۆ سێ قۆناغ، قۆناغى یەکەم بە تایبەتى کە گۆڕان بو بە ئۆپۆزسیۆن، پێش دروستبونى بزوتنەوەى گۆڕان بیر و رایەک هەبو لاى حیزبەکانى کوردستان یان ئێمە شەڕى ناوخۆ دەکەین کە ئەمە کارەساتى بۆ وڵات دەهێنا یان دەبێت رێککەوتن نامەیەکى ستراتیژیمان هەبێت پارە و دەسەڵات دابەش بکەین، نەوشیروان مستەفا ئەمین شۆڕشێکى چاکسازى ئەنجامدا راپەڕینێکى چاکسازى ئەنجامدا بەم شێوەیە هات وتى نەخێر، دەکرێت هێزێکى سیاسى بێ چەک بین کۆمپانیات نەبێت وڵاتانت لە پشت نەبێت پشت بە خەڵکە هەرێمى کوردستان ببەستیت و ئۆپۆزسیۆن بیت و گورگیش ناتخوات، ئەو قۆناغە ئێجگار گرنگ بو کو زۆر جار بە ئێمە ئەوترآ ئێوە ئۆپۆزسیۆن بون و ئێستا بۆ ئەچنە دەسەڵات؟ ئێمە ئۆپۆزسیۆن بوین بۆ ئەوەى هاوڵاتیان مافى خۆیان بزانن لە ڕێگەى گۆڕانەوە بێت لە ڕێگەى پارتێکى سیاسى دیکەوە بێت لە رێگەى رێکخراوەکانەوە بێت هاوڵاتیانى کوردستان بتوانن گۆڕانکارى بکەن ئەو قۆناغە پێم وایە بە ئاستێکى باش بڕیومانە یەکێک لە بەڵگەکانى سەرکەوتنى ئێمە لەو قۆناغەدا رەنگە ئەوە بێت ئێستا خەڵکى تەوەقوعاتیان ئێجگار زیاترە لە قۆناغى پێشتر، بە ئێمە ئەڵێنەوە ئێمە پێویست بو یەک دو سێ چوار ئەمانە بکەین دوانیمان کردوە دو هەنگاومان ناوە، بەڵام هەنگاوى سێیەم نەنراوە، قۆناغى دواى ئەوە ئەوەیە تۆ بچیت دەسەڵات جێبەجێ بکەیت ئێمە لە حکومەتى خۆجێی و حکومەتى هەرێمدا بە شێوەیەکى کاتى هەبوین ئێستا پێم وایە چ دۆستەکانمان چ نەیارەکانمان بە کەم و کورتیشەوە دان بەوەیا ئەنێن کە گۆڕان نمونەیەکى جیاواز بو لەوەى کە شتەکانمان بە حیزبى نەکردوە حیزب و حکومەتمان تێکەڵ نەکردوە نەهاتوین تەنها بۆ گروپێکى دیاریکراو کار بکەین، بەرپرسێکى گۆڕان نییە گەندەڵى بکات، یەکێک لەو شتانەى دیکەش کە دیسان بەو وتانەى کە بە ئێمەى دەڵێنەوە، من حەزدەکەم کە گۆڕانخوازان شانازى پێوە بکەین ئەوەیە کە کەسى وا هەیە گەندەڵى دەکات لەناو ئێمە دەڕوات، ئەمە بەڵگەى ئەوەیە ئێمە هێزێکى پاکى رەسەنین کەسێک کە گەندەڵى دەکات کە خراپەکارى دەکات کە پشت لە بەڵێنەکەى دەکات کە خیانەت لە خەڵک دەکات کە دەنگە پێداوە یان لە ڕێگەى ئەو حیزبەوە کە گۆڕانە دەنگى پێداوە بچێتە حیزبێکەوە ئەچێ خۆى ئەفرۆشێت ئەسڵەن من نامەوێت کەسى وا لە حیزبەکەى مندا بێت وە نیشانەى ئەوەى کە دەڕواتە حیزبێکى دیکەوە و ناتوانێت لەناو ئێمەدا بمێنێتەوە من حیزبێکى پاکم گۆڕان هێزێکى باشە ئەگەرنا ئەمێنێتەوە لەناو گۆڕاندا، باشترە کە ئەڕۆن پیرۆزى ئەو لایەنە بن کە ئەڕۆن گورگ نامانخوات هەقە گۆڕانخوازان شانازى بەوەوە بکەن لە هەر مەجلیسێکدا لە هەر دانیشتنێکدا لە هەر چا خانەیەکدا لە هەر شوێنێکدا ئەمەیان وەک تانەیەک لێدان ئەسڵەن شانازى پێوە بکەن بڵێن پیرۆزى ئەو لایەنانە بێت کە ڕۆیشتن، قۆناغى سێهەم ئەوەیە کە ئێمە بازێکى وا بدەین جارێکى دیکە نەتوانرێت ئەم پرۆسەیە بەرەو دواوە بگەڕێنرێتەوە ئەمەى کە یەکێتى نیشتیمانى کوردستان ئەیکات هەوڵدانە بە دەستگرتن بەو رابردوەوە هەوڵدانە بۆ نەهێشتنى هەنگاونان بەرەو ئایندە بەرەو گۆڕانکارى چونکە کە قۆناغەکە چوە قۆناغێکى تازەوە، ئێستا یەکێتى گەر هێزى نەبێت ئەتوانیت پێى بڵێیت تۆ بڕۆ ئۆپۆزسیۆن بە ، ئێمە ئۆپۆزسیۆن بوین تۆش ئۆپۆزسیۆن بن، ئەگەر ئۆپۆزسیۆن بون ئەوەنە باشە ئێوە زۆرجار بە ئێمە ئەڵێن بۆ ئۆپۆزسیۆن نابن بۆ خۆتان ئۆپۆزسیۆن نابن ئەوەى ڕایگرتوە چەکە، لە قۆناغى داهاتودا کە هێزێکى نیشتیمانى هەبێت کە داهاتێکى شەفاف هەبێت نەتوانن هێزێکى چەکداریان هەبێت بێگومان هەمو هێزێک کە هەڵبژاردن دەباتەوە حکومەت دروست دەکات، ئەو کاتە ئەو هێزانەشى کە ناتوانن یاخود رێگرى ئەبن وەک ئێستاى یەکێتى ئەتوانى بڵێیت تۆ بڕۆ ئۆپۆزسیۆن بە تاقى بکەرەوە.

* باشە بەشى دوەمى پرسیارەکە ئەوەیە کە بەڕێزت باسى ئەوە، ئەکەیت کە لە چوارچێوەى رێککەوتنێکدا لە پێناوى بەرژەوەندى ئەم وڵاتەدا ئێوە بەشدارى ئەم حکومەتە ئەکەن و کۆمەڵێک نمونەت هێنایەوە و سێ قۆناغت پۆلێن بەند کرد کە هەرێمى کوردستان دەشێت پێیدا تێپەڕێت و رونت کردەوە، بەڵام ئەوەى کە سەیرە بە لامانەوە کاتێک حیزبێکى سیاسى رێککەوتن دەکات پێى دەوترێ رێککەوتن بەڵام کە ئێوە رێککەوتن دەکەن پێى دەوترێ تەسلیم بون جا لە دیدگاى گۆڕانەوە رێککەوتن و تەسلیم بون تێناگەم ئێوە رێککەوتون یان تەسلیم بون؟


هۆشیار عومەر عەلی:
نەوشیروان مستەفا لە ژیانیدا یەک هەنگاو یەک کارى نەکردوە لەژێر فشاردا، بزوتنەوەى گۆڕان وەکو بزوتنەوەى سیاسى ئەندامەکانى فراکسیۆنەکانى هەرگیز ئێمە لە ژێر فشاردا یەک هەنگاومان نەناوە، لە قۆناغى پێشودا کە باسمانکرد پەرلەمان داخرا پارتى یەک داواکارى هەبو وتى با دکتۆر یوسف بگۆڕێت تەبعەن کە وەفدەکان دەهاتن کاک نەوشیروان رونى دەکردەوە کە ئێمە کارى وا ناکەین چونکە هەولێر پایتەختى هەرێمى کوردستانە، نەمانکرد، دواتر وتیان با بۆ چەند دانیشتنێک بێتەوە نەڕۆیشتەوە وتیان با بە یەکجارى بێتەوە قبوڵمانە سەرۆکى پەرلەمان هەر قبوڵمان نەکرد چونکى ئێمە ئەستەمە هەرگیز لەژێر هیچ فشارێکدا هیچ کارێک ناکەین ئەمە گرنگە رون بکرێتەوە، خاڵى دووەم کە زۆر گرنگە سەیرى تەجروبەى گۆڕان بکە ئێمە لە (2014)دا لە سلێمانى براوەى هەڵبژاردن بوین بە هەمو پێوەرێکى دیموکراسى و یاسایی ئێمە ئەبو تا هەڵبژاردنێکى دیکە دێت پارێزگاى سلێمانى دام و دەزگاکانى سلێمانى هەموى بە ئاسایش و پۆلیسەوە بۆ بزوتنەوەى گۆڕان بێت چونکە خەڵک ئەم متمانەیەى داوە لە پێناوى ئەوەى کە نیشانى بدەین بۆ خەڵکى کوردستان تەنانەت بە یەکێتیش بۆ دراوسێکانیشمان کە ئێمە سەقامگیرى و گەشەپێدان و گۆڕانکارى و چاکسازیمان ئەوێ وتمان بۆ دڵنیایی ئێوە فەرمون ئێوە سەرەتا پارێزگار بن، دواى ئەوە ئێمە رێککەوتنێکى سیاسى ئێجگار گشتگیرمان کردوە لەگەڵ یەکێتى نیشتیمانى کوردستان کە لەلایەن جڤاتى نیشتیمانى هەڵپەسێردراوە چونکە جێبەجێیان نەکرد و خۆیان لێ دزییەوە ئێستا ئەو رێککەوتنە بهێنە بەراوردى بکە بەو رێککەوتنەى بۆ حکومەت کراوە خاڵەکانى هەمان خاڵن پەیوەست بە عێراق کە پاراستنى کیانى هەرێمە کوردستانە کە بەدیهێنانى مافە دەستورییەکانە، پەیوەست بە کەرکوک کە کەرکوک بەشێکە لە کوردستان پەیوەست بە مافى چارەى خۆنوسین پەیوەست بە گۆڕانکارى لە دامەزراوە سەربازییەکاندا پەیوەست بە چاکسازى بە شەفافییەت پەیوەست بە دروستکردنى ئەنجومەنێک یاخود دامەزراوەیەک کە لەگەڵ بەغدایا ئێمە وەک حکومەت گفتوگۆ بکەین پەیوەندییەکانمان نیشتیمانى بێت ئەمە رێککەوتنە هۆیەکەى چییە؟ هۆیەکەى ئەوەیە ئەوەى کە بڕیارى داوە دژى تۆ بێت جا هەندێک جار لە ناوخۆى خۆمان بون و ئێستا رۆشتون هەندێک جار بۆ نمونە یەکێتییە، ئێمە کە رێککەوتنمان کردوە لەگەڵ یەکێتیدا پارتى بەیاننامەیەکى بڵاوکردەوە بۆنى شەڕى لێ ئەهات بە هەمو کۆنسوڵخانەکانى هەولێریان وت ئێوە مەچن بۆ ئەو مەراسیمە خۆشیان بەشدار نەبون، ئێستا کە لەگەڵ پارتى رێککەوتوین یەکێتیش وا دەڵێت هەندێک دەنگى دیکەش چونەتە ئەو سەنگەرەى یەکێتییەوە دژى گۆڕان، ئەگیتا ئەو رێککەوتنەى ئێمە ئەو دەقەیەى ئیمزا کراوە بڵاوکراوەتەوە شەفافە بۆ خەڵکى کوردستان کە ئەمە  یەکێک بوە لەو  تەجروبانەى بە شێوەیەکى ئێجگار فراوان ئێمە بەدەستمان هێناوە، بچوکترین بڕیار هەنگاو رێککەوتنمان نەکردوە کە نەک دەنگدەرى گۆڕان هەمو هاوڵاتیانى کوردستان لەبەردەستیاندا نەبێت.

* باشە بەراوردى هەردو رێککەوتنى نێوان بزوتنەوەى گۆڕان و یەکێتى لەلایەک و بزوتنەوەى گۆڕان و پارتى لەلایەک و پێکهێنانى حکومەت لە لایەکت کرد وە باست لەوە کرد بنەماکانیان یەک شتن لە هەمان کاتدا رەخنەیەک لە بزوتنەوە گۆڕان دەگیرێت کە بزوتنەوەى گۆڕان لە بنەما سەرەکیەکانى خۆى لایداوە هەندێک زیاتر لەمە دەڕۆن دەڵێن گەر رەوانشاد کاک نەوشیروان بگەڕێتەوە ئەسڵەن ئەم بزوتنەوەیەى ئێستا هەر ناناسێتەوە نازانێت ئەمە گۆڕانەکەى جارانە ئێوە لە بنەماى سەرەکى گۆڕاندا لە چییا لاتانداوە و وە بۆچى کاک نەوشیروان ناتانناسێتەوە؟
هۆشیار عومەر عەلی:
ئەم دەنگ و بۆچونە زیاتر لاى ئەو کەسانە هەیە یان پێشتر لە گۆڕاندا بون یاخود دەنگدەرێکى گۆڕان بون یان هەندێکیان هەیە لە ئەوروپان، ئەگەر گۆڕان خراپ بوبێت ئەوان ئەم چەند ساڵە چیان کردوە لە گۆڕاندا، واتە سیحرێک رویداوە شتێکى ئێجگار گەورە رویداوە دنیا روخاوە، پێش هەمو شتێک من ئێستا لە گۆڕاندا کار دەکەم سبەینێ گۆڕان بەجێ ئەهێڵم هەر شتێکى خراپ لەسەر گۆڕان بڵێم یەکەم کەس خۆم ئەگرێتەوە چونکە خۆم لە بزوتنەوەکەیام لەگەڵ کەسێکدا دە ساڵ کار دەکەیت لە پەرلەماندا لە حکومەتدا لە بزوتنەوەکەدا دە رۆژ دوارى ئەوە درۆ و تۆمەتى دەخەیتە پاڵ ئەمە بەشێکى زۆرى ئێمە وەک بزوتنەوەى گۆڕان نوسین و وتەکانى کاک نەوشیروان لاى ئێمە پەیڕەو ویاساى ژیانە یەکێک لە گرنگترین شتەکانى نەوشیروان مستەفا ئەوەبو ئاستێکى باڵاى ئاکار و ئەخلاقى هەبو، ئێوە تەماشا بکەن هەندێک لەو کەسانەى ئێستا بەرامبەر ئێمە قسە ئەکەن ناوى کاک نەوشیروان بەکار دەهێنن، کاک نەوشیروان زۆر جار دەوترێت یەکێتى بو، یەکێتى کاک نەوشیروان بو بینیمان کە ئـەو نەما چى لێهات، بەڵام کە بڕواى پێى نەما بەجێى هێشت وتى من نامەوێت بۆ ئێوە، هات شتێکى ئێجگار نوێ جوان لەسەر دونیا بینییەکى نوێ دروست کرد، ئەو رابردوەى واز لێهێنا هەنگاوى بەرەو ئایندە نا، ئێستا کەسێک کە هیچ سیفاتێکى کاک نەوشیروانى تیا نییە برادەر هەیە کە من خۆم شاهیدى ئەوەم کاک نەوشیروان بە خۆمى وتوە کە تا من هەبم ناهێڵم لە سەرکردایەتى بزوتنەوەى گۆڕاندا بێت ئەمە لە (2011)دا کە خەڵک لە گەرمەى ئەوەدا بو کە ئەوى بە پاڵەوان زانیوە یاخود بە شان و باڵیانا هەڵداوە بۆ؟ چونکە زانیویەتى ئەو کەسە چۆنە، ئێستا ئەم هاتوە خۆى بەراورد دەکات بە نەوشیروان مستەفا، چونکە نەوشیروان مستەفا لە ژیاندا نەماوە ئاسانە هەرکەسێک بتوانێت خۆى پیا هەڵواسێت، یەکێک لە گرنگترین شتەکانى نەوشیروان مستەفا لە ژیاندا ئەوە بو لە هاتنەوەى لە نەمساوە لە هاتنەوەى بۆ شاخ لە دەستپێکردنەوەى شۆڕش لە قۆناغى کارەساتى هەکاریدا لە ئەنفال ە هەڵەبجەیا کە شتێک نەمابو زۆرکەس باوەڕیان پێى هەبێت ئەو مقاوەمەى کردوە ئەو لە سەنگەرا بوە هەرگیز سەنگەرى چۆڵ نەکردوە، کاک نەوشیروان لە (1992) باوەڕى بە یەکێتى نەما دنیایەک هەوڵى لەگەڵ درا چوە دەرەوە ژیا بەڵام هەتا ئەو کاتەى جیا بۆوە هەوڵى دا گۆڕانکارى بکات بەڵام کە لەوەش سەرکەوتو نەبو نەچو لەسەر لاپەرەى رۆژنامە و تەلەفزیۆنى رکابەرەکانى و دوژمنەکاانى و نەیارەکانى یەکێتى قسە بکات وە وتەیەکى بە ناوبانگى هەیە کە لەو رۆژانەدا بڵاوکرایەوە کە وتویەتى راستە من کێشەم لەگەڵ یەکێتى هەیە بەڵام ناهێڵم لە ماڵى منا یەکێتى قسەى پێ بکرێت رەخنەى خۆمان دەگرین ئیشى خۆمان دەکەین، ئێستا تۆ هاتویت سەنگەرت لە گۆڕان گرتوە هیچ سیفاتێکى نەوشیروان مستەفات تیا نییە چویتەتە سەنگەرێکى دژ بە گۆڕانەوە، حەز ئەکەم بزانن ئەو گەلەکۆمەکەى لەسەر بزوتنەوەکە هەیە لە دواى نەوشیروان مستەفاوە بۆ ئەوەیە کە بزوتنەوەکە نەمێنێت، دواى تەزویر کردن دواى تەقە کردن دواى هەوڵدان بۆ کڕینى کەسێک لێرە و لەوێ گەشتنە ئەو باوەڕەى ناتوانن سەرى گۆڕان لێبکەنەوە سەرەکەى هەیە دامەزراوەى هەیە رێکخەرى گشتى هەیە کە نمونەیەکە زۆر گەورەیە هێزێکى سیاسى بتوانێت لە ماوەیەکى زۆر کەمدا ئەمە بکات باجمان داوە کەم و کورتیمان هەبوە بەڵام ئەمە زۆر گرنگە بۆ بزوتنەوەکە نەوشیروان مستەفا لێرە لەگەڵماندایە راستە بە جەستە لەگەڵمان نییە، بەڵام بەرنامە و نوسینى هەموى شەفاف هەیە، ئێستا ئەیانەوێت دەست و قاچى گۆڕان ببڕنەوە، پێشتر هێزى تر دروست کرا بۆ ئەوەى دەنگى  گۆڕان کوم بکاتەوە  نەک لە روى سیاسەوە هیچ دەورێکیان نەبو بەڵکو لە روى ئەخلاقیشەوە نامۆن بەم وڵاتە نامۆن بەم شارە نامۆن بەم خەڵکەى کوردستان ئەمە تەجروبەیەکى دیکەیە رەنگە بەڕیوە بێت هەندێک کەس بیانەوێت هەمان شت بکەن هەمان ئەنجامى ئەبێت، چونکە هێزێک نییە بتوانێت بزوتنەوەى گۆڕان تێپەڕێنێت.

* ئەگەر بە دیاریکراوی بپرسم، ئێستا کێ گۆڕانە؟
هۆشیار عومەر عەلی
:
خۆشبەختانە نمونەی مێژوییمان هەیە بۆ ئەمە، کە کاک نەوشیروان خۆی باسی سێ ئەزمون دەکات، کە یەکێک لەوانە موزایەدەکردن بوە، کەسانێک هەبون، لەکاتی گفتوگۆی یەکێتی و کۆمەڵەی رەنجدەران لەگەڵ حکومەتی عێراق، پێیانوابوە ئەمە تەسلیمبونە، وەک ئەوەی ئێستا بە ئێمە دەڵێن تەسلیمبون، ئەوکاتیش بە کاک نەوشیروان و برادەرانیان وا وتوە، بەڵام کە گفتوگۆ نەماوە و بوە بە شەڕ، ئەوان یەکەم کەسبون کە تەسلیم بون و چون بۆ ئێران، دوای ئەوەی بێڕێزی زۆریشیان بەرامبەر کرا، ئینجا رێگەدرا بچنە ئەوروپا، ئەمەی ئێستا دەیبینین، کەسێک خۆی سەنگەرەکەی چۆڵکردوە، بەرپرسیارێتی گەورەی هەبوە لە بزوتنەوەکەدا، لە هەڵبژاردندا ئەنجامەکەی قبوڵ نەکردوە بە هەر هۆکارێک بێت، ئێمە دەنگمان کەمی کردوە، رۆشتوەتە ماڵەوە، ئێستا ئەو موزایەدە دەکات و ئازایەتی دەفرۆشێتەوە، بێگومان هەر کەسێک بەخۆی وت ئازا، هەر کەسێک خۆی بە نەوشیروان مستەفا بەراورد کرد، ئەوە بزانە هیچ سیفاتێکی ئەوی تێدا نییە.
ئێمە بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە دەکەین و دەمانەوێت ئەم بزوتنەوەیە بگەیەنینە کەناری ئارام

 

* کاتێک دەڵێیت نەوشیروان مستەفا میراتێکی بۆ ئێمە بەجێهێشتوە، ئێوە وەکو کێ؟
هۆشیار عومەر عەلی
:
بزوتنەوەی گۆڕان و دەنگدەرانی گۆڕان و تەنانەت ئەوانەشی دەنگیان پێنەداوە، بەڵام چەند ساڵێک لە ئێستاوە گرنگ نابێت کێ چ پۆستێکی هەبوە، یەک شت گرنگە ئێمە سەرکەوتوبوین یا خوانەخواستە سەرکەوتو نەبوین، سەرکەوتوبوین ئاوات و ئامانجی نەوشیروان مستەفا بەدی یەت کە هەمو ژیانی خۆی بۆ تەرخان کرد، ملیۆنان کەس بۆ نەوەی داهاتوش ژیانێکی ئازاد و بە کەرامەتەوە لە چوارچێوەی سیستەمێکدا دەژین، خوانەخواستە شکستیش بهێنین مێژو لێمان خۆش نابێت. ئێمە بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە دەکەین، ئێمە تەنانەت رێزی ئەو کەسانەش دەگرین کە تۆمەتمان بۆ دروست دەکەن، ئەم تۆمەتانە لە سەردەمی کاک نەوشیروانیشدا دروستیان دەکرد، تەنانەت بۆ خودی کاک نەوشیروان کە لە دەرەوە بو پێویستی بە چارەسەر بو تۆمەتیان بۆ دروست دەکرد، ئێمە دەمانەوێت ئەم بزوتنەوەیە بگەیەنینە ئەو کەنارە ئارامەو ئەرکەکە ئێستا قورسە.
سەبارەت بەوەی کە دەڵێم ئێمە، مەبەستم ئەوەیە کە کاک نەوشیروان هەمیشە دەیوت و من و هاوڕێکانم هەرگیز نەیدەوت من.

* مەبەستی پرسیارەکەم ئەوە بو، لە کاتی ریکلام کردن بۆ ئەم بەرنامەیە و کۆمێنتی هاوڵاتیان، رای جیاواز هەبو هەندێکیان دەڵێن ئەم حیزبە بەرەو بنەماڵەیی براوەو ئەم حیزبە بۆ ئەوە دروست بوە کۆتایی بە بنەماڵەیی بهێنێت، بەڵام بۆ خۆی گیرۆدەی ئەم نەخۆشیە بوە؟

هۆشیار عومەر عەلی:
هەندێک لەو کەسانەی ئێستا ئەم شتانە ئەکەن پێیانوایە ئەتوانن لاسایی کاک نەوشیروان بکەنەوە، کاک نەوشیروان کە باوەڕی بەوە نەما لە یەکێتیدا گۆڕانکاری بکرێت، پرسی یەکلاکەرەوە بۆ ئەو یاسای سەرۆکایەتی هەرێم بو، کە پێیوابو ئەو یاسایە یاسایەکی خراپە، نابێت بەو شێوەیە بڕوات، دواتر رەوتی رەگ لە ئەوروپا دروست بو بۆ پشتیوانی گۆڕان، دواتر نەوشیروان مستەفا رەخنەی لە شێوازی کاری حیزبەکان گرت، ئەمان ئێستا ئەوە دەکەن، هاتو شتێکیان دروست کردوە لە دەرەوە بە لۆگۆی گۆڕانەوە پەلاماری گۆڕان دەدەن، بۆ نمونە لەو رۆژانە شتێکیان بڵاوکردوەتەوە بۆ ئەوەی کە بزانن درۆیە شتێکی کرچ و کاڵە، لەسەر ئەوەی ئێمە هەڵوێستمان نیە بەرامبەر ئەوەی تورکیا هاتوەتە هەرێمی کوردستان، ئێمە ئێستا هیچ پەیوەندییەکمان لەگەڵ تورکیا نییە، کاتێک عەفرین پەلامار دراو پەلاماری کوردستان درا، رێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان ئامادەی دانیشتن نەبو لەگەڵ کونسوڵی تورکیا، ئەوکاتەش پارێزگاری سلێمانی ماتەمی راگەیاند بۆ عەفرین، ئێمە ئاڵامان هێنایە خوارەوە، ئێمە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ تورکیا تێکچوە لەسەر هەڵوێستە نیشتیمانییەکانمان. ئەو تازە بەتازە لەبەرئەوەی ئاگای لەم سیاسەت و هەنگاو و هەڵوێستە نییە، ئێستا هاتوە ئەڵێ تۆ بۆ قسە ناکەیت، لەکاتێکدا هەندێ حیزب لەبەر هەڵوێستی نیشتیمانی پەیوەندی خۆی لەگەڵ تورکیا تێکنایات. بەڵام هەڵوێستەکانی ئێمە هەڵوێستی نەگۆڕە.

پەیوەست بە تەوریسی سیاسی، ئەمە بوە بە بنێشتە خۆشەی دەم هەڵەسن و دائەنیشن ئەیڵێنەوە، پێش هەمو شت، سەیری سەردەمی کاک نەوشیروان و ئێستا بکە یەک شت نەگۆڕاوە، هەمو ئەو کەسانەی ئێستا لە فراکسیۆنی ئێمەن لە عێراق، لە فراکسیۆنەکەمان لە پەرلەمانی کوردستان و لە ئەنجومەنی پارێزگاکان، ئەوانەی لە ژورەکانی بزوتنەوەی گۆڕانن و ئەوانەی باژێڕەوانن، یەک کەسی تیا نییە بە دورترین پلە بگاتەوە بە نەوشیروان مستەفاو خێزانەکەی، بۆ نمونە من بە بوم بە رێکخەری ژور بە هەڵبژاردن بوە لە جڤاتی نیشتیمانی، رێکخەری گشتی و خانەی راپەڕاندن بە هەڵبژاردن بوە، بەڵام حوکمی بنەماڵە رونە، سەیری وڵاتانی کەنداو بکە سەیری حیزبەکانی کوردستان بکە دیارە، دەسەڵات راستەوخۆ لە باوکەوە بۆ کوڕ دەمێنێتەوە هەتا ئەمرێ، بۆیە وەک وتم ئەمە بەکارهێنانی ئارگۆمێنتی خۆمانە لە دژمان، بۆ نمونە کێ لەناو کوردا دژی حوکمی بنەماڵە بوە بێگومان نەوشیروان مستەفا، کێ لەناو کوردا دژی ئەوە بوە ماڵ و موڵکی حکومەت و دەوڵەت بەکاربهێنرێت بۆ مەرامی تایبەت و سەفقاتی ژێربەژێر، بێگومان نەوشیروان مستەفا. هەر ئەو بوە بەرگری لە هاوڵاتیانی کوردستان کردوە، یانی ئێستا ئەو کەسانە پێیانوایە ئەوان دڵسۆزترن بۆ نەوشیروان مستەفا و گۆڕان لە هەمو ئەو کەسانەی لەناو گۆڕان ئیش دەکەن و لە کوڕی نەوشیروان مستەفا ئەمین. بۆیە ئەمانە هەمان هەڵوێست و باوەڕەکانی خۆمانە ئەمانە ئێستا دەیخەنە ناو خەڵکەوە بۆ تەشویشەو درۆیەو نیفاقی سیاسییە، چونکە ئەوەی ئەوە ئەڵێ،  خۆی پێشتر قسەی هەیە دەڵێت ئەمینترین کەس لەناو گۆڕاندا کوڕی نەوشیروان مستەفایە، ئەوەی کە ئێستا هاتوە لە تەلەفیزیۆن ئەیڵێ، من خۆم دانیشتوم لەگەڵ کوڕی نەوشیروان مستەفادا پێچەوانەی ئەوەی وتوە کە ئێستا لە تەلەفیزیۆن دەیڵێت. بەڵام کوڕی نەوشیروان مستەفا نە لە گۆڕاندا پۆستیان نەویوستوە، کوڕی نەوشیروان مستەفا ئەمین پێموایە وەکو نەوشیروان مستەفا پێویستیان بە بەرگری نییە، هاوڕێی ئەزیزی ئێمەن، لەیەک سەنگەرداین، بەڵام لە کاتی خۆیدا قسە دەکەن، ئەوان هەرگیز پاکانە ناکەن، چونکە ئەگەر کەسێک بۆ خۆی باش بێت و پاک بێت، بەرگری ناکات، ئەوەی ئەم ماوەیە ئەوانە دەیڵێن بچوکترین بەڵگەیان پێ نییە، هەمان شت بەبێ هیچ بەڵگەیەک دوبارە دەکەنەوە، کات و مێژو راستییەکان دەردەخات و زەمان زۆر زیاتر شتەکان دەردەخات تا زمان.
بەپێی دەستوری ناوخۆیی گۆڕان هەمو بڕیارەکان لای جڤاتی نیشتیمانییە

 

* باست لە دامەزراوەکانی ناو گۆڕان و هەڵبژاردن و شەرعیەت و ئەوانە کرد، ئێستا کێ بڕیاری سیاسی دەدات لەناو بزوتنەوەی گۆڕاندا؟

هۆشیار عومەر عەلی:
جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕان بەپێی دەستوری ناوخۆیی گۆڕان کە لەیەکەم کۆنفرانسی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕاندا لە 2014 پەسەند کرا، هەمو بڕیارەکان لای جڤاتی نیشتیمانییە، لەپاڵ ئەوەدا جڤاتی گشتیمان هەیە کە پێکهاتوە لە کۆمەڵێک کەسایەتی سیاسی و سەربازی و دیار کە پێشتر پلەیان هەبوە لە حکومەتدا، ئەمانە راوێژکارن. پێش هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بۆ بۆچون هەبو لەناو گۆڕاندا یەکێکیان ئەوە بو بایکۆت بکرێت ئەوی تریان بەشداریکردن بو لە هەڵبژاردن، جیاوازییەکە بە دەنگ و ژمارە پێت ئەڵێم بۆ یەکەمجار، (17) کەس دەنگیدا بۆ بایکۆت، (27) کەس دەنگیدا بۆ بەشداریکردن، هەمان شت بۆ دەستپێکردنی گفتوگۆ بە دەنگدان کرا، ئەو لیژنەیەی دروست بو بە دەنگدان بو، ئەو رێککەوتنەی کرا لەگەڵ پارتی هێنرایەوە بۆ جڤات و بە دەنگدان بو، جیاوازییەکە (45) کەس بە (5) کەس بوە، (45) کەس دەنگیداوە و پێنج کەس دژی ئەم بڕیارە بوە، ئەوەی ئەوترێ بوختانە ، درۆیە، تۆمەتە نیفاقی سیاسییە، من ئێستا بەرگری لە بزوتنەوەی گۆڕان دەکەم، پێموایە بزوتنەوەی گۆڕان هێزێکی پاک و رەسەنە، سبەینێ بە تەمام ببم بە وەزیر، کە نابم بە وەزیر یەمە سەر تەلەفیزیۆن قسە ئەکەم خەڵکی گۆڕان و کوردستان دەبێت بڵێن تۆ پیاوێکی راستگۆ نیت، تۆ بەدوای پۆستەوەیت و بۆ بەرژەوەندی خۆت هەوڵ دەدەیت، ئەوەی دوێنێت لە چی و ئەو قسەیەی ئەمڕۆت لە چی.
ئاکارو ئەخلاقمان ئەوەندە بەرزە نایەین تۆمەت دروست بکەین و دەست بۆ شتی تایبەت بەرین، هەقیقەتەکان دەڵێین بۆ خەڵکی کوردستان و بە بەڵگە قسە دەکەین

* رایەک هەیە بازنەیەک لەناو ئەم بزوتنەوەیەدا دروست بوە، بە تەنها لە جڤاتەکانتان بەهێزترەو دەتوانێت بڕیاری یەکلاکەرەوە بدات و بەسەر جڤاتەکانیشتاندا ئەیسەپێنێت؟

هۆشیار عومەر عەلی:
گرنگە راستی بوترێت کاتێک ئەگاتە ئەوەی درۆ و تۆمەت بکرێت، یەکەم؛ ئەو کەسەی ئەمە ئەڵێت درۆ دەکات و مونافیقی سیاسییە، خۆی هیچ پلەو پۆستێکی نەبوە، بەرزترین بەرپرسیارێتی دراوەتێ، کە هەڵمەتی هەڵبژاردن و لیژنەی هەڵبژاردن بوە، جڤاتی نیشتیمانی ئەو لیژنەیەی دروست کردوە، جڤاتی نیشتیمانی کە ئەو ئێستا دەڵێ دەسەڵاتی نییە، ئەوی کرد بە سەرۆکی ئەو لیژنەیە بۆچی ئەوکاتە قبوڵی بو، بۆچی ئەو کاتە ئەم قسەیەی نەکرد.

دوەم؛ پێشتر لە دانانی پەرلەمانتارە کاندیدەکان، نەک هەر ئەم هەڵبژاردنە لە هەڵبژاردنەکانی پێشوش، لە سیاسەتی دارایی و راگەیاندن و لە گفتوگۆ و دانوستان لەگەڵ حیزبەکان بەشدار بوە، بێ ئەوەی هیچ پلەیەکی رەسمی هەبێت، بۆچی ئەو کاتە ئەو خۆی ئەم پرسە بەم شێوەیە نەبو بڵێ لە دەرەوەی جڤات بڕیار هەیە، بۆیە ئەمە هەموی درۆیە، تۆمەتە، هەمو راستییەکان بۆ خەڵکی کوردستان روندەبێتەوە. ئێمە ئەو ئەخلاقەی نەوشیروان مستەفا دەپارێزین، بەڵام هەقیقەت دەڵێین، چۆن تۆمەت دەدرایە نەوشیروان مستەفا، ئەهات وەڵامی دەدایەوە بە بەڵگە، بە بەڵگە وەڵام دەدەینەوە، هیچ ناڵێین خۆمان، ئاکارو ئەخلاقمان ئەوەندە بەرزە نایەین تۆمەت دروست بکەین، نایەین دەست بۆ شتی تایبەت بەرین، هەقیقەتەکان دەڵێین بۆ خەڵکی کوردستان.

* لە رابردودا گردی زەرگەتە ببوە قەڵای داکۆکی لە ئازادی و نەک هەڵسوڕاوەکانی خۆی، بەڵکو کادری حیزبەکانی تریشم بینیوە کە دۆخی ئەمنی سلێمانی جێگیر نەبوە، لە گردەکە ماوەتەوە و پارێزراو بوە، بەڵام ئێستا دەوترێت ئەم بزوتنەوەیە بۆ خۆی بوەتە سەنگەرێک دژی ئازادی و فاکتەرێک بۆ سەرکەوتکردنی ئازادی، وەکو ئەو حیزبانەی دژی ئازادی بون؟

هۆشیار عومەر عەلی:
ئەم قسەیە دەگەڕێتەوە بۆ نەزانی سیاسی، بیری خۆمان بهێنینەوە بەیاننامەیەکی حەوت خاڵیمان هەبو کاک نەوشیروان خۆی نوسی لە 29ی 1ی 2011 بڵاویکردەوە، دواتر یەکێتی و پارتی وەڵامیان دایەوە وتیان ئەمە کودەتایە، لە بەرنامەیەکی روبەڕودا کاک نەوشیروان وتی من گاڵتەم بەوانە دێت کە خۆیان بە حیزب دەزانن و خاوەنی هیچ کەلەپورێکی سیاسی نین، کودەتا بە هێزی چەکدار دەکرێت، دژایەتی ئازادی لەکوردستان بە هێزی چەکدار دەکرێت، بەوە دەکرێت زیندانت هەبێت، دادگاو پۆلیس و ئاسایشت بەدەست بێت، بۆیە ئەمە قسەیەکی بێ مانایە، وەک وتم ئەو شتانەی ئێمە وتومانەو هەقیقەتی هەبوە، ئێستا بە خۆمانی دەڵێنەوەو موزایەدە بەسەر گۆڕاندا دەکەن، ئەگینا هیچ بنەمایەکی نییە.

* لە چەند رۆژی رابردودا جڤاتی نیشتیمانی گۆڕان کۆبوەوە، چەند خاڵێک تاوتوێ کراوە، یەکێک لەوانە پرسی رێکخستنەوەی بزوتنەوەی گۆڕان، لەنێویشاندا کارکردن لەسەر بنەمای پاداشت و سزا؟

هۆشیار عومەر عەلی:
دەستوری بزوتنەوەی گۆڕان کە پەسەندکراوی یەکەمین کۆنفرانسی نیشتیمانی گۆڕانە، میکانیزمی ئەوەی دیاریکردوە کە کەسێک زیان بە گۆڕان بگەیەنێت لەرێگەی ژوری یاساییەوە یەکلایی دەکرێتەوە، پێویستە ئەوە رون بێت سیستمی بزوتنەوەی گۆڕان ئەوەیە؛ جڤات بڕیار دەدات کە وەکو پەرلەمان وایە، خانەی راپەڕاندن جێبەجێی دەکات، کە هەندێک جار خەڵک پێیوایە خانە بڕیار دەدات، ژوری یاسایش هەیە کە هەر سکاڵایەک هەبێت لەسەر هەر هەڵسوڕاوێکی گۆڕان بەهەر هۆکارێک، ئەوان پرسەکە یەکلا دەکەنەوە و بزوتنەوەی گۆڕان جێبەجێی دەکات.
هەروەها لە سەردەمی کاک نەوشیروانیشدا هەندێک بڕیار هەبون کە لە ژوری یاساییەوە دەرچوە کە پێچەوانەی بۆچونی ئەو بوە، بەڵام قبوڵکراوە، هەروەها ئەو گۆڕانکارییانەی کە دەکرێت بەپێی دەستوری بزوتنەوەی گۆڕان دەکرێت.
جگە لەوەش کاتێک تۆمەت و بوختان هەڵدەبەسترێت، ئەو کەسە مافی خۆیەتی لەروی مەعنەوییەوە کەسایەتی بۆ بگەڕێتەوە.
دوای پێکهێنانی حکومەت، کاروباری ناوخۆ و هەڵبژاردنی خانەی راپەڕاندن دەکرێت و دواتر کۆنفرانس دەبەستین و دەست دەخەینە سەر کەموکورتییەکان

 

* لە مانگی حەوتی ئەمساڵ وادەی یاسایی هەڵبژاردنی خانەی راپەڕاندن کۆتایی دێت، چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم پرسە و رێکخستنەوەی بزوتنەوەی گۆڕان دەکەن؟

هۆشیار عومەر عەلی:
ئێمە لە قۆناغی بەشداریکردنین لە حکومەتدا، لەسەر پرسی هەڵبژاردنی رێکخەری گشتی و خانەی راپەڕندنیش، ئەوە جڤاتی نیشتیمانی بڕیار دەدات، دڵنیام گۆڕانکارییەکان لەکاتی خۆیدا دەبێت، دوای ئەوەش کە پرسی حکومەت تەواو بو، کاروباری ناوخۆ و هەڵبژاردنی خانەی راپەڕاندن تەواو بو، کۆنفرانسێکی رێک و پێک دەکەین و دەست دەخەینە سەر کەموکورتییەکان.

ئێمە لە رەخنە ناترسین، یەکێک لە جیاوازییەکانی نەوشیروان مستەفا لەگەڵ سەرکردەکانی تر ئەوەیە، ئەوانی دیکە سەریان کردبو بەناو لمەکەدا، بەڵام چونکە نەوشیروان مستەفا لەناو خەڵکدا بو، ماڵەکەی ماڵێکی ئاسایی بو، ئاگاداری کێشە و گرفتی هاوڵاتیان بو، بۆیە بێویژدانییە گۆڕان بە حیزبەکانی دیکە بەراورد بکرێت.

* ئاماژەت بەوەکرد کە هەرکەسێک لە چوارچێوەی پاکێجی گۆڕاندا جێگەی نەبوبێتەوە، چوەتە هەر شوێنێک خوای لەگەڵ بێت، بەڵام لەدوای گۆڕانەوە دیاردەکە بە جۆرێک بو کە خەڵک لە گۆڕانەوە رۆیشتوە و چوەتە حیزبی دیکەوە، بەڵام بەم کۆتاییانە خەڵک لە ریزەکانی گۆڕان دورخراوەتەوە.

هۆشیار عومەر عەلی:
بزوتنەوەی گۆڕان هی خەڵکە، ئەگەر منیش نەبم گۆڕان بەردەوام دەبێت، (10) کەسی دیکەش نەبێت بەردەوام دەبێت، ئەوە تەنها دیکتاتۆرەکان وا بیردەکەنەوە کە نەمێنێ، ئیتر میللەت و حیزبیش نامێنێ، ئەو کەسەشی کە بە دیاریکراوی باسی دەکەیت، کۆمەڵێک درۆی زۆری کردوە ئەو ماوەیە، لە کۆبونەوەی جڤاتدا پێم وتوە کار بۆ لایەنێکی دیاریکراو دەکەیت، چونکە بەردەوام لە چاوپێکەوتنەکانیدا دژی گۆڕان قسەی کردوە، لە کۆبونەوەی جڤاتدا دژی گۆڕان قسەی کردوە، و خۆیشی دانی پیا نا وتی من لەسەر ئەوە دەرکراوم، جا ئەو کەسەی کە دەرکرا پێشتر جڤاتی نیشتیمانی داینەناوە، بە بڕیاری عومەر سەید عەلی، رێکخەری گشتی گۆڕان دانرا، بەڵام لەبەر ئەوەی بۆ خۆی بو شتەکە، نەهات ناڕازی بێت، ئەگەر ئەوەندە گلەیی لەوە هەیە کە بەنادەستوری دەرکراوە، دەبێت ئەوە بڵێت کە ئەو دانانەشی نادەستورییە و با لە جڤات ناوی دابنێن و دەنگی لەسەر بدرێت، بەڵام چونکە دانراو هیچ رەخنەی نەبو، بەڵام کە لابراوە رەخنەی هەیە.

ئێمە لە بادینانەوە بۆ پێنجوێن بۆ گەرمیان لەناو خەڵکداین، پێنج رەخنەی سەرەکی لە ئێمە هەیە کە لە جێگەی خۆیدایە و یەک بە یەکی چارەسەر دەکەین.

رەخنەی سەرەکی لە ئێمە بەشێکی زۆری خانەی راپەڕاندنە، پێموایە رەخنەکە لە جێگەی خۆیدایە بەڵام ئێمە دیوە ستراتیژییەکەی تەماشا دەکەین، چونکە حیزب هەیە (10) ساڵە ناتوانێت شوێنی کەسێک یان کەسی یەکەمی پڕ بکاتەوە، زۆر جار لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە سەرکردەیەک یاخود سەرۆکێک دەڕوات یان دەڕوخێندرێت، وڵاتەکە وێران دەبێت، وەکو لیبیا و وڵاتانی دیکە، ئێمە وەکو بزوتنەویە گۆڕان لەبەر ئەوەی متمانەمان لە خەڵک وەرگرتوە، هێزی چەکدار و کۆمپانیامان نییە وەکو حیزبەکانی دیکە و خەریکی گەندەڵی بین، پەیکەرەیەکمان هەیە کە رێکخەری گشتییە، جڤاتی گشتی و نیشتیمانی و دامەزراوەکانە، کە ئەم پەیکەرەیە هەبو، ئەگەر کەموکورتیشی تێدابو، سبەینێ دەکرێ چاک بکرێت، بۆیە بەلای ئێمەوە گرنگ بو کە شوێنی نەوشیروان مستەفا پڕبکرێتەوە کە ئێستاش خەڵک شۆکی لەدەستدانی ئەو کەسە مەزنە بەری نەیاوە، ئکرێتەوە کە ئێستاش خەڵک شۆکی لەدەستدانی ئەو کەسە مەزنە بەری نەیاوە، ئێمە لە گۆڕان و خەڵکی گۆڕانخواز لەبەر من نەبو بە گۆڕان، کەس لەبەر ئەندامێکی خانەی راپەڕاندن نەبو بە گۆڕان، خەڵک لەبەر بەرنامەکە بوە بە گۆڕان و لەبەر بەرنامەکەش دەمێنێتەوە.

رەخنەیەکی دیکە ئەوەیە ئێمە لە هەندێک بابەتدا درەنگ بڕیارمانداوە، وەکو بابەتی ریفراندۆم کە دەبو لەکاتی خۆیدا بڕیار بدات، وەکو چۆن بۆ بابەتی چونە حکومەت کردمان و بە شەفافی رێککەوتنەکەمان ئاشکراکرد و بڵاومانکردەوە، خەڵک پێی خۆش بو، چونکە دەبینێت یەکێتی چۆن دژیەتی، ئەوانەشی ئێستا رەخنە لە ئێمە دەگرن و بەناوی رەخنەوە تۆمەت دەبەخشنەوە، تەلەفزیۆنەکانی ئەوان بون بە پلاتفۆڕمیان و بابەتەکانیان بۆ بڵاودەکەنەوە، رەخنەکەی دیکە ئەوەیە، لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کە هێزێکی ئۆپۆزسیۆن دروست دەبێت و بەڕاستی بەدیلی دەسەڵاتە، دەسەڵات دو شت دەکات، یەکەم ئۆپۆزسیۆنێکی ساختە دروست دەکات کە بەشێک لە سیحر و دەنگەکەی ببات، بینیمان کێبون وە چیان بەسەرهات وە ئێستا چۆنن لەناو خەڵکدا، دوەم خۆی دێت بەشێک لە بەرنامەکەی تۆ جێبەجێ دەکات و ئەو وتارانە هەڵدەگرێت کە پێشتر تۆ بەکارتهێناوە، بەڵام هەرگیز ناتوانن ئەو گوتارەی گۆڕان تێپەڕێنن.

رەخنەیەکی دیکە لە هاوڕێیانی ئێمەیە لە حکومەتی خۆجێی لەسەرەوە بۆ خوارەوە، ئەمەش دو دیوی هەیە، بەڵێ خەڵکمان هەیە کەمتەرخەمە و لەمە ناترسین و گۆڕانکارییەکانیش دەکەین، بەڵام دیوێکی دیکەی ئەوەیە کە بەداخەوە لە هەمو کوردستان کارەکان مەرکەزییە، چونکە ئەگەر پارێزگار بیت یاخود قائیمقام یان بەڕێوەبەری ناحیە بێت، پێویستی بە پارەیە بۆ ئەوەی بتوانێت پڕۆژە جێبەجێ بکات، کە هیوادارم بە چونە حکومەت گۆڕانکاری لەو هاوکێشەیەدا بکەین، هەروەها رەخنەیەکی دیکە ئەوەیە کە تانەمان لێ دەدرێ کەسێک لە گۆڕانەوە یاخود لە پلە و پۆستدا دەچێت بۆ نێو لایەنێکی دیکە، ئەو وەڵامەی پێشو دەهێنمەوە، کە پیرۆزی ئەو لایەنانە بێت.

 

سۆشیال میدیا

ڕۆژنامەی زەمەن